تحلیل آدرنویی از نظریه صنعت فرهنگ و کالا سازی در موسیقی ایران از منظر جامعه شناسی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

1 1دانشجوی دکتری رشته فلسفه هنر، دانشکده حقوق، الاهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران.

2 دانشیار گروه موسیقی، پردیس هنرهای زیبا،دانشگاه تهران،تهران،ایران. نویسنده مسئول: asadih@ut.ac.ir

3 استادیار گروه فلسفه، دانشکده حقوق، الاهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،ایران

10.30495/jss.2021.1921872.1296

چکیده

نظریه صنعت فرهنگ به عنوان یکی از مهمترین دیدگاه های فلسفی فیلسوفان مکتب فرانکفورت با محوریت مفهوم کالایی شدن هنر در تولید اثر هنری و سطحی شدن فرهنگ در مقابل هنر و فرهنگ نخبه گرا و والا قرار گرفته است؛ از این منظر، شکل نو ظهوری از موسیقی عامه پسند به عنوان نمونه ای از کالاهای بی ارزش فرهنگی توانست بر زندگی توده ها تسلط یابد که از رهگذر آن هرگونه اهتمام به خرد ورزی را در درون طبقه ای از مردم که بنابر نظر آدرنو جامعه بدون طبقه هستند از بین خواهد رفت. آنچه در اینجا به عنوان موضوع اصلی پژوهش مد نظر قرار گرفته چگونگی روند تاثیر نظریه صنعت فرهنگ بر موسیقی ایرانی در جنبه های مختلف از جمله ردیف موسیقی ایرانی است که طی دهه های 60 میلادی و تحت تاثیر مارکسیست های نو در ایران شروع گردیده است. همچنین در این پژوهش سعی گردیده تا با ارائه تحلیلی ساختارمند در مورد روند کالایی شدن موسیقی عامه پسند ایرانی بر اساس نظریه صنعت فرهنگ، جنبه هایی چون استاندارد سازی و تولید و تکثیر انبوه آثار هنری توسط رسانه های جمعی و نظام سلطه بازار مد نظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Adorno Analysis of Culture Industry and Commodity Theory in Iranian Music From a Sociological Perspective

نویسندگان [English]

  • Meisam Mirian 1
  • Hooman Asadi 2
  • Shahla Eslami 3
1 Ph.D Student of Philosophy of art, Faculty of Law, Theology and Political Science and Research Branch of Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Music, Fine Arts pardis, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor of Department of Philosophy, Faculty of Law, Theology and Political Science and Research Branch of Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The theory of the culture industry as one of the most important philosophical views of the philosophers of Frankfurt School philosophers has been considered with The focus on the concept of commodification of Art in the production of art works and the superficiality of culture versus elite and sublime art and culture. from this point of view, the emerging forms of popular Music as an example of worthless cultural goods were able to dominate the life of the mass; hence, any attempt for rationality within a class of people who, according to adorno, are a classless society, will be failed. what is considered as the main subject of the present research is the impact analysis of culture industry theory on Iranian Music in various aspects, including Iranian Music, as well as the growing influence of popular culture on Iranian Music rows which during 60s and under the influence of Neo Marxists has increased in iran. Also, in the present study, an attempt has been made of present a structured analysis of the culture industry theory in the process of commodification in popular Iranian Music, through which aspects such as standardization and mass production of art works under the influence of mass media and market domination system are considered.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Culture industry
  • Commodification
  • Iranian Music rows
  • Popular music
آدرنو، تئودور و جورج سیمپسُن. (1381). درباره موسیقی عامه پسند، ترجمه: علیرضا سید احمدیان، فصلنامه ماهور. شماره 17، صص101-81.
باتامور، تام. ( 1393). مکتب فرانکفورت، ترجمه: حسینعلی نوذری، تهران: انتشارات نی، چاپ سوم.
بیلی، جان. ( 1382). چشم اندازهای چند فرهنگی در موسیقی مردم پسند: مورد افغانستان، ترجمه: ناتالی چوبینه، فصلنامه ماهور.شماره 22، صص 24-7.
پین،مایکل.(1382). فرهنگ اندیشه انتقادی از روشنگری تا پسا مدرنیته، ترجمه: پیام یزدانجو،تهران: انتشارات نشر مرکز چاپ دوم.
ریتزر، جرج. ( 1374 ). نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی.
شوکر،روی. ( 1384). شناخت موسیقی مردم پسند، ترجمه: محسن الهامیان، تهران: انتشارات موسسه فرهنگی هنری ماهور.چاپ اول.
صمیم، رضا. ( 1392). نگاهی انتقادی به پیشینه ی داخلی مطالعه ی موسیقی مردم پسند؛ پژوهشی پیرامون امکان شکل گیری حوزه ی میان رشته ای مطالعات موسیقی مردم پسند در ایران،  تهران: فصلنامه علمی پژوهشی هنرهای زیبا ( هنرهای نمایشی  و موسیقی ).دوره 18. شماره 2.صص 48 -41
فاطمی،ساسان. (1379). مطالعه ی موسیقی مردم پسند؛ پژوهشی پیرامون امکان شکل گیری حوزه ی میان رشته ای مطالعات موسیقی مردم پسند در ایران، فصلنامه علمی پژوهشی هنرهای زیبا ( هنرهای نمایشی  و موسیقی )، دوره هجدهم، شماره 2، صص 48 -41.
فاطمی، ساسان. (1380). موسیقی مردمی موسیقی کلاسیک، فصلنامه هنر، شماره 47، ص 158– 145.
فاطمی، ساسان. (1390). به سوی نظریه ای تازه درباره موسیقی مردم پسند، دوفصلنامه تخصصی دانشگاه هنر، سال دوم، شماره 3، ص 132-119.
فکوهی، ناصر. (1392). انسان شناسی هنر: زیبایی،قدرت ،اساطیر، تهران: انتشارات ثالث. مجموعه فلسفه و علوم اجتماعی، چاپ دوم.
کوثری، مسعود. (1382 ). نشانه های موسیقی پاپ ( مردم پسند )، فصلنامه: نامه پژوهش فرهنگی ، شماره 5، صص 50-5.
کوریشی، رگولا بورکهارت. (1387). موسیقی و مارکس. مترجم شهریار خواجویان. تهران: انتشارات تصنیف
محمد پور، احمد، شریعت پناه، ابوبکر و دیگران. ( 1392). تحلیل جامعه شناسی شیوه بر ساخت هویت از رهگذر مصرف موسیقی عامه پسند در میان جوانان، مجله مطالعات اجتماعی ایران ، دوره هفتم، شماره 4، صص 159-137.
مددپور، محمد. ( 1384). آشنایی با آرای متفکران درباره هنر.[ هنر وزیبایی در نظر متفکران جدید: مدرن و پست مدرن]، مجموعه تاریخ حکمت و فلسفه هنر(4)، تهران: انتشارات سوره مهر ( حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی). چاپ اول.
ملپس، سایمن و پاول ویک. (1394). درآمدی بر نظریه انتقادی، ترجمه: گلناز سرکار فرشی، تهران: انتشارات سمت، چاپ اول.
میر حمیدی، فرزاد. (1391). منظر رسانه ای پیش رو: مروری بر موسیقی مردم پسند سالهای اخیر ایران، ماهنامه هنر موسیقی، شماره 132، ، صص 40-43.
نتل، برونو. (1382). نقش موسیقی در فرهنگ: ایران ملتی توسعه یافته، ترجمه: ناتالی چوبینه، فصلنامه ماهور، شماره 21، صص 39-9.
نوذری، حسینعلی.( 1386 ). نظریه انتقادی مکتب فرانکفورت درعلوم انسانی و اجتماعی، تهران: انتشارات آگاه.
وارد، گلن.( 1384). پست مدرنیسم، مترجمان:  قادر فخر رنجبری و ابوذر کرمی، تهران: انتشارات ماهی، چاپ اول.
ویتکین، رابرت. ( 1382 ). صنعت فرهنگ و جاز: دیدگاه های آدرنو، ترجمه: علی رضا پلاسید، ، ماهنامه کتاب ماه هنر، شماره بهمن و اسفند، صص 66-52.
هورکهایمر، ماکس.( 1394). خسوف خرد، ترجمه:  محمود اکسیری فرد، تهران: انتشارات گام نو، چاپ دوم.
یاراحمدیان، سید مهدی. (1393). مروری بر نظریه فرهنگ مکتب فرانکفورت، فصلنامه فرهنگ پژوهش، شماره 17، صص 72-40.
 
Adorno, Theodor W. (2015). Stanford Encyclopedia of Philosophy, Mon- May 5, 2003 ; Substantive revison Mon Oct 26, First published.
Adorno, Theodor W.& Rabinbach, Anson G.(1975). Culture Industry Reconsidered, published by: New German Critique, No.6, Pp. 12-19.
Frith, Simon,Will straw & John Street.(2001). The Cambridge companion to pop and Rock, Cambridge, Cambridge University Press.
               
Hesmondhalgh, David & Pratt, Andy C. (2005). Cultural Industries and Cultural Policy, international journal of cultural policy, Vol.11 No. 1, Pp. 1-14.
Paddison, Max. (1982). The Critique Criticised, Adorno and Popular Music, Theory and Method, Published by: Cambridge University Press, Vol.2, Pp. 201-218.