مطالعه جهت‌گیری و نحوه پوشش اخبار بحران داعش در سایت‌های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز- ایران

2 گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران- ایران (نویسنده مسئول).

چکیده

این پژوهش با عنوان مطالعه جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار در سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در رابطه با بحران داعش به بررسی تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار مربوط در ایران در تارنمای­های ایران، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکای فارسی، می­پردازد. این پژوهش به روش تحلیلی- توصیفی و به شیوه تحلیل محتوا، صورت گرفته و داده­های آن به شیوه کتابخانه­ای و مطالعه و بررسی اسناد و مدارک موجود هم­چنین بررسی و تحلیل محتوای سایت­های خبرگزاری­های مورد مطالعه بوده که نوع ساختار و نحوه پوشش اخبار در سه تارنمای ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا با هم تفاوت دارند. هر سه تارنما عنصر "که"و ارزش خبری"شهرت" را با برجستگی خاصی مورد تاکید قرار داده­اند که این موضوع، نشان دهنده شخص­گرا بودن و جهت­گیری گفتمانی آن­هاست. نهایتاً چنین نتیجه گرفته شد که بیشتر اخبار انتشار یافته در این سه تارنما "غیرتولیدی" است­ که از این منظر، سهم ایرنا از دو تارنمای دیگر بیشتر است. از نظر موضوعی، موضوع مقاومت گروه داعش و به کاربردن گروه­های جهادی و سعی در اسلامی جلوه دادن و معرفی فلسفه حکومتی ­داعش به عنوان فلسفه حکومت اسلامی و عدم اشاره به ماهیت تروریستی این گروه، کانون توجه اصلی سه تارنمای مورد مطالعه بوده است. تاکید تارنمای ایرنا و صدای آمریکا بیشتر بر "سخت خبر"و  بی. بی. سی بیشتر به "نرم خبر" یا انعکاس رویداد همراه با اطلاعات تکمیلی  بوده است. ازمیان امکانات تعاملی و چند­رسانه­ای مورد استفاده در تارنماهای خبری، بیشترین استفاده از "عکس" بوده است. اما برخلاف ایرنا، بی. بی. سی و صدای آمریکا از ایمیل و پیوند با موضوعات و سایت­های مرتبط نیز استفاده زیادی کرده­اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of orientation and news coverage of Daesh in IRNA, Persian BBC and VOA sites

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Yarmohammadi 1
  • Haji Mohammad Ahmadi 2
چکیده [English]

This research studies the structure and news coverage of Daesh comparatively in Iran in IRNA, Persian BBC and VOA websites. This is an analytical–descriptive method and the data were collected by studying the available documents and analyzing the contents of the mentioned news sites and are presented in descriptive tables. The structure and the way of news coverage in these websites are different. These websites highlights the element “that” and the news value of “the fame” and this demonstrate their subject orientation and discourse orientation. Finally it is concluded that most of the news in these websites are non-productive and from this respect IRNA’s contribution is more than the two other websites. From the subjective point of view, the resistance of Daesh, the use of Jihadi groups and trying to present them Islamic and introducing Daesh as Islamic government and not mentioning their terrorist nature, is the focus of these websites. IRNA and VOA emphasizes on hard news and BBC emphasizes on soft news or reflecting an event with its further information.Among interactive features and multimedia used in these websites, image is used mostly. On the contrary to IRNA, BBC and VOA used email and links to related subjects and sites very much.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • News
  • Iran
  • news websites
  • BBC
  • VOA
  • Content Analysis

 

«مطالعات جامعه‌شناسی»

سال هفتم، شماره بیست و هفتم، تابستان 1394

ص ص 118-99

 

 

 

 

 

مطالعه جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار بحران داعش در
سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا

حمیدرضا یارمحمدی[1]

دکتر حاجی محمد احمدی[2]

تاریخ دریافت مقاله:19/1/1395

تاریخ پذیرش نهایی مقاله:23/5/1395

چکیده

این پژوهش با عنوان مطالعه جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار در سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در رابطه با بحران داعش به بررسی تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار مربوط در ایران در تارنمای­های ایران، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکای فارسی، می­پردازد. این پژوهش به روش تحلیلی- توصیفی و به شیوه تحلیل محتوا، صورت گرفته و داده­های آن به شیوه کتابخانه­ای و مطالعه و بررسی اسناد و مدارک موجود هم­چنین بررسی و تحلیل محتوای سایت­های خبرگزاری­های مورد مطالعه بوده که نوع ساختار و نحوه پوشش اخبار در سه تارنمای ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا با هم تفاوت دارند. هر سه تارنما عنصر "که"و ارزش خبری"شهرت" را با برجستگی خاصی مورد تاکید قرار داده­اند که این موضوع، نشان دهنده شخص­گرا بودن و جهت­گیری گفتمانی آن­هاست. نهایتاً چنین نتیجه گرفته شد که بیشتر اخبار انتشار یافته در این سه تارنما "غیرتولیدی" است­ که از این منظر، سهم ایرنا از دو تارنمای دیگر بیشتر است. از نظر موضوعی، موضوع مقاومت گروه داعش و به کاربردن گروه­های جهادی و سعی در اسلامی جلوه دادن و معرفی فلسفه حکومتی ­داعش به عنوان فلسفه حکومت اسلامی و عدم اشاره به ماهیت تروریستی این گروه، کانون توجه اصلی سه تارنمای مورد مطالعه بوده است. تاکید تارنمای ایرنا و صدای آمریکا بیشتر بر "سخت خبر"و  بی. بی. سی بیشتر به "نرم خبر" یا انعکاس رویداد همراه با اطلاعات تکمیلی  بوده است. ازمیان امکانات تعاملی و چند­رسانه­ای مورد استفاده در تارنماهای خبری، بیشترین استفاده از "عکس" بوده است. اما برخلاف ایرنا، بی. بی. سی و صدای آمریکا از ایمیل و پیوند با موضوعات و سایت­های مرتبط نیز استفاده زیادی کرده­اند.

واژگان کلیدی:اخبار، ایران، تارنماهای خبری، ایرنا، بی. بی. سی، صدای آمریکا و تحلیل محتوا. 

مقدمه

درجهان امروز رسانه­ها نقش بزرگی در مسائل پیشروی مردم و دولت­ها دارند، دراین رویکرد همیشه تاثیرگذاری تبلیغات رسانه­ای بر تمام شئون زندگی انسان­ها مورد توجه بوده است، به عبارت دیگر، با یک نگاه گسترده­تر می­توان گفت که در سراسر جهان کنونی تمامی طبقات و گروه­های اجتماعی به نحوی از انحاء، تحت پوشش رسانه­ای قرار دارند. رسانه امروز ابزاری است­که در اختیار بسیاری از جوامع قرار دارد که خود این مساله دلیل اصلی برجسته شدن نقش آفرینی رسانه­ها در زندگی روزمره انسان­ها است، از این بابت می­توان گفت که در بسیاری از مسائل مطرح در جوامع مختلف، رسانه­ها نقش اول را ایفا می­کنند که بسیار حائز اهمیت است، حتی می­توان گفت که موضوعات سیاسی، اخلاقی، اجتماعی، علمی و اقتصادی تحت تاثیر نقشی که رسانه­ها ایفا می­کنند، ارزش و اهمیت خود را به دست آورده و در نهایت دگرگون می­شوند، بنابراین در پرداختن و جا انداختن مفاهیمی چون ترور و تروریسم، نمی­توان منکر نقش­کلیدی رسانه­ها شد، بنابراین نباید فراموش شودکه رسانه قابلیت روشنگری دارد. ایجاد وحشت و ارعاب مهم­ترین پیامد پدیده تروریسم در جامعه است که تنها به کمک قدرت نشر و انتقال رسانه­ها و نهایتاً با آگاه­سازی جامعه به مقابله با آن­ها پرداخت­(آرچیتی[3] ، 2012). در همین راستا باید خاطر­نشان کرد که رویدادی که در سال 2011 در آمریکا اتفاق افتاد، جزء حملات تروریستی نادری بود که تا آن زمان روی داده بود تا این­که در سال­های اخیر با بحران گروه داعش در خاورمیانه رو به رو شدیم، مساله بسیار مهم در این رابطه این است که گروه­هایی که در این فعالیت­ها مشارکت دارند، به لحاظ جغرافیایی توسعه یافته­اندکه علت آن استفاده از فن­آوری­های مدرن به­ ویژه شبکه­های اجتماعی و رسانه­های­گروهی هستند­(به نقل ازمارکو[4] و همکاران، 2014). هم­چنین درتحقیقاتی ساختار پوشش­خبری عمومی تروریسم، تماس­های تلفنی بین­المللی، تبادل اینترنتی و پوشش اخبار درکشورهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته­اند که تغییرات ساختارهای شبکه را تعیین می­نماید، در واقع تغییرات همزمان پوشش خبری درکشورهای مختلف جهت تعیین تکامل شبکه­های اخبار و اطلاعات بررسی شده است، از این رو سازمان­های تروریستی با استفاده از روش­های جدید، ارتباطات و اطلاعات به سرعت و در مقیاس بزرگ توسعه یافته­اند­(سچوارز[5]  و همکاران، 2011).  

جهان امروز، مملو از پدیده­های تاثیرگذار بر آرامش و امنیت مادی و معنوی انسان­ها است. رسانه­های گروهی به دلیل ماهیت، دامنه تاثیر و شیوه عمل خود و پیامدهایی ­که بر امنیت روانی انسان­ها دارند، از جمله این پدیده­ها به شمار می­روند که به شدت مورد توجه برخی دولت­ها و گروه­های وابسته به آن در فرایند تروریزه­کردن افکار عمومی هستند­(محمودی، 1390).

نظام سلطه و گروه­های تروریستی که نیات شوم خود را در تسلط بر جهان و منابع آن­ها می­بینند، ابزارهای فن­آوری و رسانه­ای نوین را نیز در همین راستا به خدمت گرفته­اند، در همین راستا گروهی تروریستی به نام داعش شکل گرفته است. در واقع دولت اسلامی عراق و شام با نام اختصاری داعش که در حال حاضر خود را دولت اسلامی نامیده‌ است، گروهی شورشی فعال است که در عراق و سوریه حضور فعال دارد و بخش‌های بزرگی از شمال سوریه و عراق را در تصرف خود دارد. این گروه به رهبری ابوبکر البغدادی از جهادگرایان سلفی جدا شده از شبکه القاعده تاسیس شده و با دولت‌های عراق و سوریه و دیگر گروه‌های شورشی مخالف دولت سوریه وارد جنگ شده ‌است­(عکاشه[6] ، 2014).

فعالیت نظامی داعش نخست در سوریه آغاز شد. داعش که از گروه‌های تندرو جدا شده ‌بود موفق شد بخش‌هایی از شمال سوریه را تصرف و تقریباً سراسر استان رقه را تصاحب کند، سپس هم­زمان با اقدام نظامی در سوریه به عراق حمله کرد و موفق شد رمادی و فلوجه ـ مرکز استان انبار ـ را در عراق بگیرد.

هم­چنین درسال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴ میلادی) داعش با گسترش اقدام نظامی­خویش توانست موصل دومین شهر عراق  را تصرف کند و بخش زیادی از خاک عراق از جمله تکریت را نیز به دست آورد. سپس در سوریه نیز پیشروی کرد و منطقه‌هایی که دست دیگر مخالفان نظام سوریه در استان‌های دیرالزور و حسکه بود را به دست آورد. تا تیرماه (ژوئیه) حدود یک سوم خاک سوریه در تصرف داعش بوده ‌است و بخش‌های زیادی از عراق را نیز در دست دارد. بیشتر بخش‌های نفت‌خیز سوریه و بسیاری از نفت‌خیز عراق را داعش در اختیار دارد. البته فعالیت‌های داعش تنها به سوریه و عراق محدود نمی‌شود و فعالیت­-‌ هایی از او دراردن گزارش شده ‌است، هم­چنین به دولت لبنان اعلان جنگ کرده‌ است­(محمد­زاده، 1391­)­. داعش که پس از گرفتن موصل بیانیه تشکیل خلافت اسلامی با خلافت ابوبکر بغدادی را صادر کرد و فعالیت‌های حکومتی خود را که از پیش بیشتر در سوریه آغاز شده بود گسترش داد (از جمله این اقدام‌ها چاپ اسکناس با واحد دینار داعش و گذرنامه، درست­کردن پلیس، صدور نفت، راه‌اندازی شبکه  تلویزیون و برگزاری گشت‌های گردشگری است)؛ نام خود را از «دولت اسلامی عراق و شام» به «دولت اسلامی» تغییر داد. دولت اسلامی در مدت کوتاهی به دلیل قانون‌های سخت­گیرانه و مجازات‌های سنگین شهرت جهانی پیدا کرد­(ربانی، 1379). داعش امروزه منطقه وسیعی از سوریه و عراق را در اختیار دارد و هدف آن در قدم اول تصرف تمام عراق و منطقه شامات است. اما شبه جزیره عربی و شمال آفریقا و اندلس تا خراسان بزرگ نیز درنقشه ترسیمی آن­ها وجود دارد. داعش نخست بار درخلال جنگ داخلی سوریه اعلام موجودیت کرد. آنان با دیگر معارضان مسلح و حتی دیگر گروه‌های تروریستی مانند نصرت درگیر شدند. سپس به عراق نیز وارد شد و فعالیت خود را به آن­ جا نیز گسترش داد. داعش در سوریه متحمل شکست­- ‌هایی در مقابل جبهه ­النصره شده‌ است اما در ژوئن ۲۰۱۴ موصل، دومین شهر بزرگ عراق را به تصرف خود درآورده‌ است. داعش با هدف تشکیل دولت اسلامی عراق و شام علاوه­ بر موصل، مناطق تکریت، دهلاویه و یثرب را نیز به تصرف خود در آورده‌اند. داعش صریحاً می‌گوید که هدفش تشکیل یک دولت اسلامی است. سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا، شمار شبه‌ نظامیان تحت امر گروه دولت اسلامی در عراق و سوریه را بین ۲۰ هزار تا ۳۱ هزار و پانصد تن برآورد کرده است­(عبدالمجید، 1389).

در همین راستا و با توجه به بحران داعش برخی از سایت­های خبری از جمله ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا استراتژی­های خبری مختلفی را در رابطه با بحران داعش برگزیدند، در واقع با توجه به این­که مدت زیادی نیست که گروهک تروریستی داعش وارد عراق شده و عملیات‌های تخریبی خود را در این منطقه شروع کرده است، از همین زمان هم بی. ‌بی. ‌سی فارسی شروع به پوشش اخبار فعالیت‌های داعش در این کشور کرده است.

با نگاهی خلاصه به تعداد کمی از تیترهایی که در طول این مدت بی‌. بی‌. سی فارسی برای اخبار داعش طراحی کرده است نکات مهمی از نحوه کار این سایت خبری در رابطه با بحران داعش حاصل می­شود.

نکته قابل توجه استفاده از کلمه رهبر به جای سرکرده می­باشد، هم­چنین به تیترهای زیر بر­می­خوریم:

- رهبر داعش برای اولین ­بار در انظار عمومی ظاهر شد.

- ابوبکر البغدادی رهبر دولت اسلامی عراق و شام کیست.

- رهبر داعش فرمان عفو زندانیان را صادر کرد.

- صدها نفر از پیکارجویان داعش بریتانیایی­اند.

- پالایشگاه بیجی به تصرف پیکار جویان در­ آمد.

- تخریب مکان­های مقدس شیعیان در عراق به دست داعش.

- داعش غیر سنی­ها و مخالفانش را می­کشد.

- داعش و تجزیه طلبی منطقه­ای محصول تعارض اسلام و دموکراسی است.

هم­چنین سایت خبری صدای آمریکا هم دراین راستا و در رابطه با بحران داعش جهت­گیری شبیه به بی. بی. سی فارسی برگزیده است. برای مثال استفاده از عبارت رزمندگان اسلام به جای تروریست­ها و گره زدن کلمه ابداعی پیکار جویان با اسلام، قابل تعمق و تفکر می‌­باشد، در ادامه تعدادی از تیترهای سایت خبری صدای آمریکا را در رابطه با بحران داعش را ذکر می­کنیم:

- رزمندگان اسلامی میدان نفتی سوریه را تصرف کردند.

- پیکار جویان شیعه عراق از سوریه خارج می­شوند.

- خلافت اسلامی، زمینه­ساز اختلاف بین گروه­های جهاد سنی.

 در همین راستا و در رابطه با بحران داعش، سایت خبری ایرنا جهت­گیری متفاوتی را نسبت به دو سایت خبری دیگر اتخاذ کرده است، در واقع نحوه پوشش اخبار سایت ایرنا متفاوت با سایت­های بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا بوده است، برای بیشتر روشن شدن این مطلب به برخی از تیترهایی که سایت ایرنا در رابطه با بحران داعش به کار برده است، اشاره می­کنیم:

- اخبار ضد و نقیض در مورد کشتن شدن یک سرکرده داعش.

- نگرش دینی یک راه برای درک داعش.

- تهدید بیوتروریستی داعش برای امنیت منطقه.

- آیا داعش پدیده­ای درون جهان عرب است یا ساخته غرب؟

- افزایش آگاهی بهترین راه مبارزه با گروه­های افراطی مذهبی است.

- چرا بنیادگرایان آثار باستانی را نابود می­کنند. یا تیتری با عنوان تاریخ کشی افراط­گرایان (در مقالات مربوط به این تیترها، ایرنا به اقدامات تخریبی در مورد آثار تاریخی توسط داعش و سایر گروه­های تروریستی اشاره کرده است).

در هر حال، زندگی امروز انسان­ها به شدت تحت تبلیغات رسانه­­ای قرار دارد و به دلیل نابرابری عرصه رقابت میان رسانه­ها، جریان اطلاع­رسانی شفافیت لازم را ندارد. در مورد نقش رسانه­ها در مقابله با تروریسم به دو شکل می­توان اظهار نظر کرد: اول این که رسانه­ها چه نقشی می­توانند در این قضیه داشته باشند و دوم این که آیا رسانه­های فعلی در جهان به نقش خود در رویارویی با تروریسم به درستی عمل کرده­اند یا خیر؟ با توجه به مطالب ذکر شده، جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار در سایت­های، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا تا حدود زیادی نزدیک بهم بودند و می­توان بیان کرد که خط­مشی خاصی را دنبال کرده، ولی در رابطه با سایت خبری ایرنا می­توان بیان کرد که نحوه پوشش و جهت­گیری این سایت متفات با سایت­های خبری بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا بوده است و در واقع نوعی روشنگری و اطلاع­رسانی واقع­بینانه در سایت خبری ایرنا مشهود بوده است. هم­چنین باید خاطر­نشان کرد که در این تحقیق به دنبال پاسخ به این پرسش اصلی و اساسی هستیم که آیا در پوشش خبری سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا درباره موضوع گروه داعش تفاوت معناداری وجود دارد؟

 

اهداف پژوهش

 - شناسایی تفاوت­های پوشش خبری در سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در رابطه با گروه داعش.

- شناخت تفاوت تکنیک­ها و شیوه­های حاکم بر سیاست خبری این سایت­ها

- ارائه راه­کار منطقی برای سیاست­های رسانه­ای کشور برای حفظ منافع ملی ایران

- شناخت میزان پوشش خبری گروه داعش در این سایت­ها

- آگاهی از سیاست­های خبری مورد استفاده در پوشش خبری گروه داعش در سایت­های مربوطه

- آگاهی از نحوه استفاده از مولفه­های تصویری گروه داعش در این سایت­ها

 

فرضیه­های تحقیق

 - در پوشش خبری گروه داعش در سایت­های ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا تفاوت معنا­داری وجود دارد؟

- سیاست­های خبری این سایت­ها برای پوشش خبری گروه داعش متفاوت است.

- بازنمایی وقایع رخداد، آرایه­ها و پیرایه­های پوشش خبری در این سایت­ها متفاوت است.

- نحوه بر­جسته سازی گروه داعش در این سایت­ها متفاوت است.

- اولویت­های هر یک از سایت­ها در پوشش خبری گروه داعش با یک­دیگر متفاوت است.

- نحوه چینش خبری موضوعات گروه داعش از منظر ملی، ملی جهانی و جهانی در این سایت­ها متفاوت است.

- ماهیت خبری (رویداد­مدار، فرآیند­مدار) در این سایت­ها متفاوت است.

- منابع این سایت­ها در انعکاس مطالب گروه داعش متفاوت است.

- قالب­های خبری این سایت­ها در انعکاس مطالب داعش متفاوت است.

 

تعریف متغیرها

 جهت­گیری

در راستای تدوین و ارائه اخبار با موضوعات مختلف در سایت­های خبری و نشریات مختلف، هر گروه و شبکه­ای منافع و آرمان­هایی را دنبال می­کند، که این آرمان­ها و منافع در واقع جهت­گیری آن شبکه به یک موضوع خاص هست­(مارکو و همکاران، 2014: 163).

 

حجم اخبار

به تعداد کمی خبرهایی که در رابطه با یک موضوع خبری گردآوری و ارائه می­شود، حجم اخبار می­گویند­(سیلور و همکاران، 2013: 1624).

 نوع پوشش خبری

سایت­های مختلف خبری گاه ممکن است دارای شبکه­های تلویزیونی باشند و گاه ممکن است دارای سایت­های اینترنتی و گاه دارای امتیازنشریات باشند، در واقع هرکدام از این­ها نوع پوشش خبری را تعیین می­کنند­(سیلور و همکاران، 2013: 1625).  

 

تکنیک­های خبری

چگونگی و نحوه ابراز اطلاعات و اخبار به مخاطبان و نحوه جمع­آوری اطلاعات و اخبار­، در واقع تکنیک­های خبری هستند که متخصصان این امر از آن­ها در کار خبری خود بهره می­گیرند­(مارکو و همکاران، 2014: 163).

بار معنایی مطالب

هر خبری به واسطه نحوه ارائه آن و هم­چنین زمان و مکان ارائه آن معانی را به مخاطب انتقال می­کند، این امر را بار معنایی مطلب می­گویند­(مارکو و همکاران، 2014: 162).

 

سابقه خبر

زمان و پیشینه اخبار مختلف را می­توان سابقه یک خبر خاص دانست.

 

تصاویر خبری

یکی از مهم­ترین و تاثیر­گذارترین ابزارهای انتقال اخبار به مخاطبان که تاثیر به سزایی در انتقال مفاهیم دارند، تصاویر خبری هستند­(بیریوکف، 1372: 116).

 

سبک ارائه مطلب

متغیر سبک ارائه مطالب به نحوه ارائه، نوع، جهت­گیری و هم­چنین توجه به سابقه خبر، استفاده بهینه از تصاویر خبری و به کار بردن تکنیک­های خبری مرتبط می­باشد، در واقع مجموعه متغیر­هایی که نام برده شد را سبک ارائه مطلب گویند­(بیریوکف، 1372: 73).

 

سخت خبر

سخت خبر به آن دسته از اخباری اطلاق می­شود که زمان، در آن­ها نقش حیاتی دارد و به نوعی می­توان آن­ها را اسیر زمان دانست، در واقع خبرهای سخت تبلور دو مفهوم اساسی هستند که عبارت است از: جدی بودن و زمان­مند بودن.

الف) جدی بودن: ‌خبرهای مربوط به مسائل سیاسی، اقتصادی، جرم، جنایت، جنگ، بلایای طبیعی و فجایع موضوعات جدی تلقی می­شوند. البته خبرهای مربوط به برخی جنبه­های خاص از قوانین، فعالیت­های علمی و فن­آوری نیز در این مقوله می­گنجند.

ب) زمان­مند بودن:‌ خبرهایی که به رویدادهای جاری مربوط هستند در این مقوله جای می­گیرند روند پیشرفت جنگ، نتایج انتخابات، بروز حریق، انتشار بیانیه مهم عمومی، آزاد شدن زندانیان و گزارش­های اقتصادی از جنبه زمان­مند بودن خبرهای سخت مورد نظر هستند.

 

پیشینه تحقیق

محمودی  درسال 1393 در پژوهش خود به بررسی خاورمیانه، آمریکا و گروه داعش می­پردازد و بیان می­کند که شکل­گیری بحث­های هویتی درعراق طی سه مرحله تاریخی بررسی می­گردد که عبارت است از: اول؛ تاکید بر هویت عربی در سطح[7] (ماورای ملت)، دوم؛ تاکید بر هویت عراقی در سطح  (دولت-ملت)[8] و در نهایت تاکید بر هویت­های مجزای شیعه، سنی یا کرد در سطح (پاره- ملی)[9]  فضای تعارضی که درعراق شکل گرفته است ماهیت مذهبی و هویتی داشته و ریشه آن به گذشته باز می­گردد. عربستان و قطر، به رادیکالیزه و ایدئولوژیزه کردن فضای موجود پرداخته و انگیزه لازم را برای نیروهای تندرو فراهم می­کنند. ایدئولوژی متعصبانه داعش در چارچوب اجتماع­گرایانه[10]  نیز ریشه در اندیشه­های سلفی دارد که در دوران کنونی، توسط ریاض در نقطه مقابل شیعیان منطقه و ج. ا. ایران رادیکالیزه شده است. البته ایجاد و حمایت از وهابیت درآغاز ربطی به ایران نداشته است بلکه رقابت بریتانیا و امپراتوری عثمانی در قرن 18 باعث تکوین چنین جریان­های فکری در منطقه با هدف مقابله با مشرب نیمه صوفی­گری عثمانی­ها گردید. تجربه انقلاب اسلامی ایران، حکومت طالبان (به عنوان آنتی­تز تجربه انقلاب اسلامی ایران)، تجربه القاعده، تجربه اخوان المسلمین و تجربه داعش عرصه­های ورود اسلام به قدرت سیاسی بوده است. تنها راهی­که جوامع اسلامی می­توانند در جهت مقابله با رادیکالیزه شدن دین از آن بهره ببرند، نقد دین توسط مصلحین و روشنفکران مسلمان است. با نقد دین است که دیگر داعش نمی­تواند برای توجیه بریدن سر و سایر اقدامات خود از توجیه دین استفاده نماید­(محمودی، 1393). حیدری در سال 1393 در پژوهشی با عنوان حباب داعش ساخته صهیونیست، به بررسی بحران داعش پرداخت، او در این تحقیق اعلام کرد که دولت داعش که بر روی زمین وجود ندارد، از اعماق راهروهای سه سازمان بین­المللی، سازمان سیا از آمریکا، MI6 انگلیس و موساد به وجود آمد است. داعش در خدمت پروژه اسلام ستیزی و اسلام هراسی، سردمداران غربی و صهیونیسم جهانی بسر می­برند. بدیهی است که بیشترین سود را از تحرکات تروریست­های تکفیری که به شدت چهره اسلام ناب محمدی را مخدوش کرده­اند، سردمداران غربی و صهیونیسم جهانی می­باشند، که مدت­ها است پروژه اسلام هراسی را در پیش گرفته­اند و بهترین کسانی­که به این پروژه کمک می­کنند، تروریست­های تکفیری هستند که نشانه­های آموزش آن­ها ازسوی دستگاه­های اطلاعاتی غرب و متحدانشان به وضوح نمایان است(حیدری، 1393). محمد­زاده در پژوهشی در سال 1392­، با عنوان تروریسم و جهاد از منظر فقه اسلامی با رویکرد تفکیک گروه­های جهادی و تروریستی، به بحران ترورسیم اسلامی در جهان پرداختند. آن­ها اعلام کردند، که بیداری ملت­ها باعث به خطر افتادن منافع دول سلطه­گر در این کشورها گردیده و استکبار جهانی را بر آن داشته تا به انحاء مختلف از جمله ایجاد انحراف در مسیر و هدف مبارزات رهایی بخش و شیبه­سازی گروه­های تروریستی در برابر جنبش­های آزادی بخش، این حرکت­ها را مهار نماید. استکبار جهانی از طریق سلطه رسانه­ای معیارها و مرزبندی دقیق جدایی دو پدیده تروریسم و جهاد را قلب نموده و اجازه نمی­دهد حقایق موضوع آن­گونه­ که هست ارائه گردد. لذا اکثریت افکارعمومی جهان مبارزه گروه­های آزادیخواه و جهادی را تروریستی و مقابله با آن­ها را مشروع می­دانند، هم­چنین اقدامات تروریستی را تلاش برای آزادی و مبارزه با تروریسم خلاف مردم­سالاری تلقی می­کنند، بنابراین جداسازی گروه­های جهادی که مبارزات آن­ها برآیند اراده ملت­های­شان است از گروه­های تروریستی­که مشروعیت ندارند ضروری است. ما در این تحقیق توصیفی به روش کتابخانه­ای تلاش خواهیم­کرد مرز میان جهاد و تروریسم را ازمنظر فقهی تبیین نماییم­(محمد­زاده، 1392). افخمی و همکاران در سال 1387 در پژوهشی با عنوان مطالعه تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار ایران در تارنماهای ملی و بین­المللی تحلیل محتوای مطالب سیاسی تارنماهای خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا، به بررسی جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار در سایت­های ایرنا و بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در رابطه با بحران داعش، پرداخته­اند. آن­ها در این پژوهش به مطالعه تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار مربوط به ایران در تارنماهای ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا، فارسی می­پردازد. داده­های این مطالعه به روش تحلیل محتوا جمع­آوری و تحلیل شده است­. این پژوهش با هدف مقایسه ساختار و نحوه پوشش خبری تارنماها وب­سایتی ایرنا به عنوان خبرگزاری رسمی ایران با تارنماهای دو شبکه رادیو، تلویزیونی برون مرزی فارسی، بی. بی. سی و صدای آمریکا با تاکید بر اخبار و رویدادهای سیاسی مربوط به ایران، انجام شده است. جامعه آماری این مطالعه، مطالب خبری مرتبط با ایران در حوزه سیاست و امور خارجی است که در سه ماه تارنمای مورد مطالعه، طی دو هفته آماری و در یک دوره شش ماهه، سه ماه آخر سال 1386و سه ماه نخست ١٣٨٧ ارائه شده است. حجم نمونه این تحقیق نیز شامل ۵٧١ خبر است که به روش نمونه­گیری سیستماتیک احتمالی طی دو هفته آماری (از هر دو هفته یک روز) انتخاب شده است واحد تحلیل نیز در این تحقیق، خبر تعریف شده است. یافته­های تحقیق در دو سطح توصیفی و تبیینی ارائه شده است، که نوع ساختار و نحوه پوشش اخبار در سه تارنمای ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا با هم تفاوت دارند. هر سه تارنما عنصر " که" و ارزش خبری "شهرت" را با برجستگی خاصی مورد تاکید قرار داده­اند که این موضوع، نشان­ د­هنده شخص­گرا بودن و جهت­گیری گفتمانی آن­هاست. هم­چنین بیشتر اخبار انتشار یافته در این سه تارنما "غیرتولیدی" است­ که از این منظر، سهم ایرنا از دو تارنمای دیگر بیشتر است. از نظر موضوعی، موضوع هسته­ای ایران، کانون توجه اصلی سه تارنمای مورد مطالعه بوده است. تاکید تارنمای ایرنا، صدای آمریکا و بی. بی. سی بیشتر به "خبر سخت" یا انعکاس "خبر نرم"رویداد همراه با اطلاعات تکمیلی بوده است. از میان امکانات تعاملی و چند رسانه­ای مورد استفاده در تارنماهای خبری، بیشترین استفاده از عکس بوده است. اما برخلاف ایرنا، بی. بی. سی و صدای آمریکا از ایمیل و پیوند با موضوعات و سایت­های مرتبط نیز استفاده زیادی­کرده­اند (افخمی و همکاران، 1387). کریمی ­علویجه و همکاران درسال 1393 در پژوهشی تاثیر کیفیت طراحی وب­سایت­های خبری بر وفاداری و تبلیغات توصیه­ای الکترونیکی، به بررسی جهت­گیری و نحوه اخبار و تاثیر آن­ها بر مخاطبان­شان پرداخته­اند. آن­ها در این تحقیق اعلام داشتند که کیفیت طراحی وب­­سایت­های خبری نقش مهمی را در مدت زمان ماندگاری و افزایش انگیزه بازدید کنندگان در جهت وفاداری و تبلیغات توصیه­ای الکترونیکی توسط آن­ها ایفا می­کند، از این رو این وب سایت­­ها تلاش می­کنند، با بهبود کیفیت طراحی خود، از این مزیت رقابتی برخوردار شوند. هدف پژوهش، بررسی تاثیر کیفیت طراحی وب­­سایت­های خبری بر وفاداری و تبلیغات توصیه­ای الکترونیکی از نظر بازدید کنندگان است. این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نظر روش جمع­آوری داده­ها، توصیفی ـ پیمایشی و از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش، دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی است­که حداقل سابقه یک بار بازدید از وب­ سایت­های خبری را داشته­اند، از این جامعه آماری، نمونه­ای 374 تایی به صورت طبقه­ای متناسب انتخاب گردید و داده­ها از طریق پرسشنامه جمع­آوری شد و در نهایت با استفاده از مدل معادلات ساختاری  (SEM)و نرم­افزارهای LISREL و SPSS فرضیات مورد پژوهش قرار گرفت. یافته­های پژوهش نشان داد، کیفیت طراحی وب­­سایت بر لذت بردن از وب­سایت و کیفیت درک­ شده اطلاعات اثر مستقیم و معنادار و بر رضایت، اعتماد، وفاداری و تبلیغات توصیه­ای الکترونیکی اثر غیر­مستقیم و معناداری دارد­(کریمی علویجه، 1393).

پوهل[11]  در سال 2015 در پژوهشی با عنوان رسانه­ها و انتخاب تروریستی، به بررسی و مطالعه، نحوه پوشش اخبار در سایت­های خبری پرداخته است، او در این تحقیق یک تحلیل اقتصادی، در زمینه انتخاب تروریستی ارائه کرده است، که در آن پوشش رسانه­ها، نتیجه نهایی مطلوب است. هم­چنین در این تحقیق بیان می­کندکه گروه­های تروریستی با دو پارامتر مرتبط شناسایی می­گردند: ریسک (واریانس بازده) و پاداش (میانگین بازده). هم­چنین ساختار پوشش رسانه­ای در ارتباط با حملات مختلف توسط تمامی گروها انجام شده، یک بازده تقریباً بهینه مورد انتظار را درسطح انتخابی ریسک گروه ایجاد می­کند. هم­چنین تحلیل ارائه شده در این تحقیق، تصویری واضح­تر از فرایند تصمیم­گیری گروه­های تروریستی را ارائه کرده است، که آن گروه­ها در صدد پیشینه ساختن پوشش رسانه­ای برای عملیات­های خود هستند­(پوهل­، 2015).

زوهرکامپ[12]  درسال 2014 در پژوهشی باعنوان رسانه­های خبری و تروریسم، به بررسی­ نحوه پوشش اخبار در سایت­های خبری در رابطه با تروریسم توجه داشته­اند، او در انتها اعلام داشتند که این تحقیق در مورد دو جنبه مهم برای شناخت رابطه بین رسانه­های خبری غربی و تروریسم است: تغییر نمود تروریست­ها و حملات تروریستی در رسانه و همراه آن، تغییر تعریف تروریسم، با توجه به تکامل اقدامات رسانه­های خبری در زمانه تروریسم، من معتقدم که پیشرفت تکنولوژی­های ارتباطات و ظهور اکولوژی رسانه­های بین­الملل از دهه 1990، باعث شده که تروریسم در چشم­اندازهای رسانه­های ملی و بین­الملل مشهود­تر شود. یک نتیجه این است که، هر چه که رسانه­های خبری مستقیم­تر در مورد تروریسم صحبت می­کنند، استفاده از اصطلاحات "تروریسم"و "تروریست" در گفتمان­های اجتماعی، سیاسی و روشنفکرانه بحث برانگیزتر می­شود. این­مقاله تکامل اقدامات روزنامه­نگاری و عواقب آن­ها برگزارش­دهی رسانه از تروریسم در چندین زمینه ملی، اغلب انگلیس، ایالات­متحده و اسرائیل را بررسی می­کند­(زوهر کامپ، 2014). ظفر و همکاران در سال 2013 در پژوهشی با عنوان پوشش روابط پاکستان، آمریکا در مورد موضوع مقابله با ترروریسم توسط مجله­های خبری پیشروی آمریکا، به بررسی نحوه پوشش اخبار در سایت­های خبری در رابطه با تروریسم توجه داشته­اند. آن­ها در انتها این تحقیق اعلام داشته­اندکه این مطالعه به منظور بررسی پوشش روابط پاکستان­، آمریکا در مورد موضوع مقابله با تروریسم توسط مجله­های خبری پیشرو یعنی  نیوزویک و تایم انجام می­شود، دراصل این پژوهش سعی در ارائه چشم­انداز پوشش پاکستان و آمریکا که در مطبوعات آمریکا ترسیم می­شود، دارد. این مطالعه مجله­های "نیوزویک" و "تایم" را مورد تجزیه و تحلیل محتوی قرار می­دهد. برای این مطالعه محتوی هر دو مجله به طور جداگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. انتخاب این مجله­ها با این منطق انجام شد که این مجله­ها در جهان تیتراژ وسیعی دارند. در این مطالعه، 93 مقاله از هر دو مجله بررسی شدند. هر دو مجله نتایج متفاوتی داشتند، هم­چنین این نتایج به طور متفاوتی جمع­آوری شدند، این نتایج پوشش به نفع آمریکا در مجله­های خبری آمریکا در مورد موضوعات مقابله با تروریسم را نشان می­دهد­(ظفر و همکاران، 2013).

الدور[13] و همکاران در سال 2010 در پژوهشی با عنوان سرمایه­گذاری کوچک، سود بالا، تروریسم، اقتصاد و رسانه، به بررسی رابطه­گروه­های تروریستی و اقتصاد پرداختند. آن­ها درمطالعه حاضر نقش رسانه را در تاثرگذاری تروریسم براقتصاد بررسی می­کند. یک مجموعه داده منحصر به فرد از مقالات روزنامه­ها که حملات تروریستی را در سال 2002 گزارش داده بودند، برای ارزیابی اثر این حملات بر بازار بورس تل­آویو مورد استفاده قرار گرفت. تحلیلی اقتصادمحور برای درک چگونگی پوشش خبری این حملات انجام و نشان داده شد­که پوشش رسانه­ای کانالی با­اهمیت است­که تروریسم از طریق آن به اقتصاد آسیب می­زند. هم­چنین یافته­ها نشان داد که آسیب­های اقتصادی ناشی از حملات تروریستی متناسب با میزان پوشش خبری افزایش می­یابد، در عین حال نتایج نشان­دهنده کاهش اثر پوشش رسانه در طول زمان بود ­(الدور و همکاران، 2010).

هنسن[14] و همکاران در سال 2009، درپژوهشی با عنوان سنجش تروریسم رسانه­محور، به بررسی رابطه تروریسم و رسانه پرداختند. آن­ها اعلام کردند که تروریسم رسانه­محور با وجود سابقه طولانی­اش، مورد سنجش یا مفهوم­سازی واقع نشده است. برای بررسی مطالعات تجربی تروریسم رسانه­محور، مقیاسی قابل کاربرد برای اقدامات و گروه­های تروریستی شکل گرفت و برای مقایسه فعالیت­های تروریستی 20 گروه و 200 فعالیت تروریستی استفاده شد. جهت­گیری رسانه شامل پنج عامل بود و به طور موفقیت­آمیزی گروه­ها و رویدادهایی را که دارای جنبه بالای فعالیت رسانه­ای بودند از دیگر رخدادهای تروریستی تفکیک­ کرد. مهم­ترین عامل از جنبه سطح جهت­گیری و اهمیت رسانه­ای، اساس و بنیان عملیات گروه­ها بود. گروه­های تروریستی که در درگیری­های منطقه­ای فعال بودند، از نظر جهت­گیری رسانه­ای ضعیف­تر بودند، علی­رغم اهمیت خبری حوادثی هم­چون تعداد کشته­شدگان و زخمی­ها، گروه تروریستی با بالاترین میزان کشته و میانگین زخمی، از نظر اهمیت و جهت­گیری رسانه­ای رتبه نهم را دارا بود­(هنسن و همکاران، 2009).

 

روش تحقیق

روش تحقیقی، تحلیل محتوا است برای دریافت نتایج معتبر و قابل تکرار از داده‌های استخراج شده از متن. تحلیل محتوا نوعی بررسی اسناد و مدارک می‌باشد که ممکن است شخص پژوهشگر یا افراد دیگـر به جمع‌آوری آن پرداختـه باشنـد. ولی تحلیـل و وارسی آن­ توسط شخص محقق انجـام می‌گیردکه کلمات، عبارات، اسامی، بندها، تصاویر، موضوع‌ها یا هر جلوة ویژه‌ای که مورد نظر پژوهشگر است در برگه ثبت می‌گردد، با وجود تنوع اسناد و مدارک، از روش علمی ‌برای تحلیل آن استفاده می‌شود.

 

روش گردآوری اطلاعات

مراجعه به اسناد و مدارک موجود در خصوص رویکرد شبکه­های ایرنا، صدای آمریکا و بی. بی. سی.

 

جامعه آماری تحقیق

جامعه آماری مورد مطالعه دراین تحقیق، سایت­های خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در رابطه با بحران داعش می­باشد. نمونه آماری در تحقیق حاضر، اخبار منتشر شده در سه ماه اول (20 فروردین تا 20 خرداد) سال 1394 از سایت­های خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا در زمینه بحران داعش می­باشد.

 

ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات

روش آماری در این تحقیق از طریق تحلیل محتوا به وسیله تحلیل پرسشنامه معکوس است. ابزار تجزیه و تحلیل اطلاعات نرم­افزار SPSS است که با تحلیل جداول یک بعدی و دو بعدی تبیین شد.

 

اعتبار و پایایی ابزار تحقیق

در این پژوهش از روش آلفای کرونباخ که از مهم­ترین و رایج­ترین روش­ها می­باشد، استفاده شده است. ابزاری که آلفای کرونباخ آن بالاتر از سطح مقدار مینیمم که توسط نانلی(1987) پیشنهاد شد یعنی 7 % باشد از پایایی مناسبی برخوردار است، این برآورد با توجه به این­که بالاتر از حداقل مقدار 7 %    می­باشد بیان­گر این است که پرسشنامه مورد استفاده از پایایی بالایی برخوردار است.

 

بحث و نتیجه­گیری

رشد گروه­های تروریستی در سال­های گذشته در منطقه خاورمیانه نشان­دهنده فصل جدیدی از مسائل امنیتی در منطقه است. گسترش سریع گروه تروریستی داعش در عراق و سوریه بیانگر این نکته است که حرکت تروریستی دیگر در قالب سنتی و درون کشوری صورت نمی­پذیرد بلکه فرآیند جهانی­شدن و سیستم ارتباطی جدید ابزارهای نوینی هستند که امکان سازماندهی و اقدام فرامرزی را فراهم آورده­اند. از این رو بررسی شکل­گیری داعش در منطقه خاورمیانه درکانون جهانی­شدن حائز اهمیت است. با توجه به آن ­چه در پژوهش حاضر بیان شد، داعش از جمله گروه­های تروریستی است که با بهره­گیری از فرایند جهانی ­شدن توانسته است درمنطقه خاورمیانه گسترش پیدا کند. آن­چه که در این حوزه دارای اهمیت است تحول مسائل امنیتی منطقه خاورمیانه و چرخش آن تهدیدات سنتی به تهدیدات نوین است که حتی مطالعات امنیتی را نیز تحت ­تاثیر قرار داده است. فرایند جهانی شدن زمینه­های ذهنی و عینی این گروه را به وجود آورد، به گونه­ای که شکل­گیری هویت اجتماعی بنیادگرا به عنوان پاسخی در برابر کثرت هویتی در فرایند جهانی شدن یا همگونی فرهنگ جهانی تلقی می­گردد. آن­چه که داعش را امروزه با اهمیت جلوه می­دهد اقدام این گروه و بهره­گیری از این ابزار جهت انجام تبلیغات، عملیات­های روانی و نظامی است، در نگاه به ساختار تشکیلاتی داعش شاهد هنوز عناصر جهانی­شدن هستیم که در هیات رسانه، هیات شرعی و مجلس شورای آن مشهود است. لذا، در بررسی داعش به عنوان یک سازمان درحال گسترش که خود محصول رشد جهانی ­شدن است و از ابزارهای آن درپیشبرد اهداف بهره می­برد، می­تواند ازاین جهت جهانی­شدن آبستن تحولات نوینی باشد که در دنیا در حال رخ دادن است و خاورمیانه به عنوان منطقه­ای که دارای ظرفیت نزاع و کثرت مذهبی- قومی تحت ­تاثیر این فرایند به سمت بحران سوق داده می­شود، می­تواند دارای اهمیت بسزایی باشد. به عبارت بهتر، جهانی­شدن در خاورمیانه افزایش بنیادگرایی و ایجاد گسل­های مذهبی را به همراه دارد که بیش از پیش بر بحرانی بودن این منطقه افزوده است.

در این میان­ کارکرد خبری مطبوعات به­ویژه سایت­های خبری، با دارا بودن تصاویر و امکانات رسانه­ای و چند­رسانه­ای در جامعه کنونی، نسبت به رسانه­های دیگر اهمیت غیرقابل انکاری یافته­اند. شرایط خـاص ملی، منطقه­ای وجهانی و پیچیدگی اوضاع سیاسی براهمیت این­کارکرد نیز افزوده است. روزنامه­- ­ها بـه دلیل وابستگی­های ایدئولوژیک و حزبی خود از زوایای فکری مختلفی به تحولات جامعه می­نگرند و درانعکاس و برجسته­سازی این تحولات و رویدادها به شیوه­های مختلف عمل مـی­کنند. برخی دیدگاه­­- های انتقادی، فعالیت خبری رسانه­ها را بخشی از فعالیت­های ایدئولوژیک احزاب تلقی کـرده و خبر را محصول مصنوع ایدئولوژی می­دانند و برخی دیگر نیز انعکاس رویدادها در رسانه­های خبری را فرایند بازسازی رویدادها تلقی­کرده و تولید و انتشار اخبار را تحت عنوان «بازنمایی» یـا بـازنمود و به معنای ارائه رویدادها از نگاه خاص و در واقع بازسازی رویدادها قلمداد می­کنند. 

رسانه­های جمعی به عنوان یکی از مهم­ترین عوامل تاثیرگذار بر افکار عمومی، عموماً در مسائل سیاست خارجی به عنوان ابزاری در دست صاحبان قدرت عمل می­کنند. تقویت پایگاه­های ارتباطی و رسانه­ای درزمره­ اهداف دولت­ها به دلیل تاثیرگذاری هرچه بیشتر و نیز تحت کنترل­گرفتن اذهان عمومی درسطح کشوری، منطقه­ای و یا جهانی مورد توجه قرار می­گیرد­. لذا، مهندسی و چینش خبری مرتبط با داعش در رسانه­های مختلف خبری در سراسر دنیا به نسبت مواضع سیاسی گوناگون متنوع و متفاوت است، در همین راستا، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکای فارسی به نحوی هدایت شد تا افکار عمومی منطقه و جهان، درکنار افزایش رعب و وحشت از چشم­انداز رفتاری داعش، غرب را نگران ابعاد مختلف این مسئله نشان دهد. اخبار این­گونه القاء می­کردند، آمریکا و غرب از یک ­سو نگران دوستان خود در منطقه است و از سوی دیگر، تصور بازگشت عناصر داعش به کشورهای غربی، هولناک و رخدادی بر علیه امنیت ملی آمریکا و کشورهای غربی است. در فاز اول سناریوی داعش که با موفقیت پشت­ سر گذاشته شد، داعش تصویری غیرقابل تحمل و وحشتناک ازخود در عراق و سوریه نشان داد. در فاز دوم، آمریکا همانند فیلم­- ­های هالیوودی به صحنه می­آید و نجات و آرامش مردم را وظیفه خود عنوان می­کند و این دروغ باید آن­چنان باورپذیر باشد که گام­ها و فازهای بعدی را میسر و تسهیل نماید. آمریکا از همان روزهای اول از این­که منافع غرب در خطر نیست، گاهی به رفتار دوگانه هم تن می­داد، شاید دلیل این امر آن باشد که، جامعه غربی در کنار کلکسیون مشکلات خود، حاضر نیست یک تهدید جدید را هم ببیند، لذا باید فرآیند ورود آمریکا و غرب به مبارزه با داعش، تولید نگرانی جدید هم نکند. در مقابل نیز، رسانه­ای خبری هم­چون ایرنا وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سعی در نشان دادن و انعکاس مردم مسلمان و ستمدیده عراق و سوریه بوده است، از جمله این­ که دایره این تجاوزات و تعدیات داعش به مراکزی چون نوار غزه گسترش داشته و این امر موجب ظلم مضاعفی به مردم بی­ دفاع فلسطین گردیده است، داشته است. استکبار جهانی برای اولین ­بار بر عقل مردم تسلط می­کنند از طریق کنترل رسانه­ها برای شستشوی مغزی افکار عمومی بدون این­که احساس کنند رسانه­ها­ی آمریکایی و صهیونیستی درمورد داعش صحبت می­کنند و از کلمه ­"دولت"­بسیار زیاد استفاده می­کنند و مفهوم این دولت داعش که بر روی زمین موجود نیست عمداً صحبت می­شود تا آن­قدر این کلمه دولت تکرار شود تا بر ذهن مردم عرب نقش ببندد که دولت داعشی­که دارای ارتش قوی است، وجود دارد.  درحالی که این گروه تروریستی مجموعه­ای مزدور که از سراسر دنیا جمع شده­اندکه زبان، خون و عادات و رسوم مشترک ندارند. آمریکا در اوایل دهه پنجاه شروع به استفاده از روش­های غیر­متعارف برای­کنترل افکار مخالفان خودکه بازداشت شده­اند طوری تاثیر می­گذارند که در خدمت سیاست آمریکا قرار بگیرند، برنامه MK-ULTRA که توسط سازمان سیا آمریکا برای برداشتن شخصیت حقیقی آزمایش­هایی بر بازداشت شدها انجام می­دهند و این آزمایش­ها که از طریق برنامه الکترونیکی صورت می­گیرد که شخصیت افراد تبدیل به افرادی خشن و وحشی در می­آیند و عملکرد گروه داعش که بدون رحم و هر گونه احساسات انسانی قتل عام راه می­اندازند، بر این مطلب تاکید می­کند. اگر گذشته شخصی گروه داعش را تحقیق و بررسی کنیم، در می­یابیم که بسیاری از آن­ها در زندان و بازداشت­های آمریکا زندان ابوغریب و یا دریک مرکز بازداشت در گوانتانامو بوده­اند، جایی که آن­ها را با آخرین روش­های برنامه­ریزی شده که در خدمت صهیونیست قرار بگیرند آشنا می­شده­اند.

ستاد و ائتلاف مبارزه با داعش به رهبری آمریکا به شکل تدریجی شکل می­گیرد که در واقع همان حامیان و دوستان تروریسم داعشی است. البته در عمل هم، سناریوی مبارزه با داعش، همان حمایت از داعش است و به نحوی با آن مبارزه می­شودکه بدان گسترش داده و برای آن مزیت و امتیاز تولید می­کند. در سناریوی مبارزه با داعش، نمی­توانند این پدیده را کوچک و ضعیف معرفی کنند، چرا که قصد و نیت واقعی و برنامه­ریزی شده آمریکا و غرب و ارتجاع، بهره­برداری بلند ­مدت از این پدیده تروریستی و وحشی است، درنتیجه باید، این مبارزه را سخت، پیچیده، گسترده و زمان­بر و طولانی معرفی کنند و برای یک دوره زمانی قابل توجه، خیز بردارند. در سناریوی اخیر که آمریکا خودش مدیریت کامل را بر عهده گرفته و مانند چند سال گذشته، افسار سیاست منطقه­اش را به قطر، عربستان و ترکیه نداده است، مقامات نظامی از برنامه­های مختلف سخن می­گویند. از یک طرف خود را در مبارزه ریشه­ای با داعش و از سوی دیگر، بر اصل مبارزه با بشار اسد تکیه می­کنند و لذا در پیوند بین این دو، نابودی داعش را در گرو ساقط کردن بشار اسد در سوریه می­دانند. البته تفاوت نگاه آمریکا با دیگر دوستان آمریکا در منطقه، این است که آن­ها خیلی زود می­خواهند به نتیجه برسند ولی آمریکا، با گام­های آهسته برای اسقاط نظام سوریه هدف­گذاری کرده است.

شبکه­ای مانند صدای آمریکای فارسی و سایر رسانه­های مرتبط با آن، عمدتاً تحت نفوذ و مالکیت بنگاه‌های اقتصادی بزرگ بوده و منعکس­کننده اخبار و تفسیرهای طبقه حاکم جامعه می‌باشند که گاه با دنیای واقعی فاصله بسیاری دارد. در اغلب رسانه‌های غربی تلاش معناداری برای جهت‌دهی هدف­مند اخبار صورت می‌گیرد. در واقع این رسانه‌ها می‌کوشند با استفاده از ابزارها و تکنیک‌های قضاوت و پرهیز از بیان واقعیات مغایر با اهداف خاص خود، افکار عمومی را به گونه‌ای شکل دهندکه تاثیر مورد نظر را بر ذهن مخاطب به جای گذارد. اولویت آن­چه غالباً به عنوان اخبار در رسانه‌های امروز غرب می‌بینیم یا می‌شنویم عمدتاً هدف­مند بوده و علل و پیامدهای یک واقعه را بر اساس دیدگاهی ویژه و منحصر به فرد بررسی می‌کنند. به ندرت به اخباری برمی‌خوریم که دقیق و مستند ارائه شده و مبتنی بر آمار و ارقام موثق باشد. ناگوارتر، آن که با گذشت سال‌ها از تبلیغات رسانه‌ای غرب و پیشرفت روزافزون فن­آوری‌های اطلاعاتی در چند دهه اخیر قوه قضاوت و تحلیل مخاطبان جهانی این رسانه‌ها رو به کاستی است. چنان­چه در مورد مذاکرات هسته‌ای غربی‌ها سعی داشتند قبل و بعد از مذاکرات با استفاده از تبلیغات رسانه‌ای در چارچوب دیپلماسی عمومی بهره‌برداری خاص خود را داشته باشند. به طور کلی این رسانه‌ها روی افکار عمومی داخلی و خارجی به ویژه مردم ایران متمرکز شده و هم­چنین برای مذاکره­کنندگان که می‌بایست در برابر این اخبار دروغین واکنش نشان داده و آن‌ها تکذیب می‌کردند، فضای سنگینی ایجاد شده بود و این فضا هم­چنان از سوی غرب پابرجاست. لازم به ذکر است تلاش رسانه‌های غربی ایجاد تردید در دل مردم ایران بوده و از طرفی با تبلیغات دروغین خود سعی می‌کنند در افکار عمومی غرب، ایران را کشوری معرفی کنند که به دنبال تسلیحات هسته‌ای است. البته با مواضع خوبی که مذاکره کنندگان در دو سال اخیر داشتند، این وجه تبلیغات آن‌ها کاملاً خنثی شده است. هم­چنین، در خصوص رسانه بی. بی. سی فارسی نیز باید به این نکته اشاره نمود که: بی­طرف نمایی از جمله تکنیک­های رایج رسانه­های انگلیسی در جذب مخاطب کنجکاو ایرانی است. این شگرد در لابه­لای گزارش­ها، اخبار و برنامه­های بی. بی. سی فارسی به وفور مشاهده می­شود. لکن اصل و تکیه تحقق و تاثیر­گذاری این روش مبتنی بر چیدمان و مهندسی پیام است. به طور مثال شما در یک برنامه به ظاهر تعاملی نوبت شمای بی. بی. سی می­بینید که خیلی بارز، دریک موضوعی نظرات موافق و مخالف مطرح می­شود. لکن آنالیز دقیق چندین نمونه از این برنامه نشان داده که از زمان طرح موضوع و دریافت نظرات، گزینش و انتخاب دیدگاه­های طرح شده، بیان نظرات به صورت تلفنی، تصویری، ایمیل­ها و ... همگی بر اساس یک مدل چیدمان نظر شکل­ گرفته و از ترتیب بیان این نظرات و تفاوت در تاثیرگذاری نظرات مطرح شده تلفنی، ایمیلی، وب­کم، وبلاگ و ...  همگی محاسبه شده و هدف­مند صورت می­گیرد، تا نهایتاً گزاره مطلوب شبکه در پوشش بی ­طرف نمایی شبکه در طرح نظرات موافق و مخالف به مخاطب منتقل شود. اصولاً این شبکه با استفاده از چنین تکنیک­هایی که نشانگر بی­طرفی رسانه است، گاردها و محافظ­هایی طبیعی هر مخاطبی را بسته به سطح سواد رسانه­ایش کنار می­زند و گزاره هدف خود را با مقاومت کمتری به مخاطبانش القا می­کند، بدین ترتیب نوعی القای غیر­مستقیم پیام نیز حادث می­شود.

همان­گونه که پیشتر گفته شد این پژوهش به بررسی تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار مربوط در ایران در تارنمای­های ایران، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکای فارسی، پرداخته است. طبق این بررسی­ها، نوع ساختار و نحوه پوشش اخبار دراین سه تارنمای خبری با هم تفاوت دارند، تحلیل ما دراین پژوهش تحلیلی سیاسی بوده است. هم­چنین پوهل در سال 2015 در پژوهش دیگری با عنوان رسانه­ها و انتخاب تروریستی، به بررسی و مطالعه، نحوه پوشش اخبار در سایت­های خبری پرداخته است. او در این تحقیق یک تحلیل اقتصادی در زمینه انتخاب تروریستی ارائه کرده است­که در آن پوشش رسانه­ها، نتیجه نهایی مطلوب است. تحلیل ارائه شده، تصویری واضح­تر از فرایند تصمیم­گیری گروه­های تروریستی را ارائه کرده است، که آن گروه­ها در صدد پیشینه ساختن پوشش رسانه­ای برای عملیات­های خود هستند. در پژوهش دیگری که توسط افخمی و همکاران در سال 1387 با عنوان مطالعه تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار ایران در تارنماهای ملی و بین­المللی تحلیل محتوای مطالب سیاسی تارنماهای خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا صورت گرفته است، در این پژوهش هدف تاکید بر اخبار و رویدادهای سیاسی مربوط به ایران، انجام شده است. تاکید تارنمای ایرنا، صدای آمریکا و بی. بی. سی بیشتر به "خبرسخت" یا انعکاس "­خبرنرم"­ رویداد همراه با اطلاعات تکمیلی بوده است. از میان امکانات تعاملی و چندرسانه­ای مورد استفاده در تارنماهای خبری، بیشترین استفاده ازعکس بوده است. اما برخلاف ایرنا، بی. بی. سی و صدای آمریکا از ایمیل و پیوند با موضوعات و سایت­های مرتبط نیز استفاده زیادی کرده­اند. می­توان گفت که نتایج این پژوهش با نتایج به دست آمده مشابه با پژوهش مورد بررسی ما در واقع با خط­مشی نزدیک به هم می­باشد. اما در پژوهش دیگری­که توسط محمودی درسال 1393 باعنوان بررسی خاورمیانه، آمریکا و گروه داعش صورت گرفته، بیشتر به تحلیل تاریخی این گروه پرداخته است. هم­چنین حیدری در سال 1393 در پژوهشی با عنوان حباب داعش ساخته صهیونیست، به بررسی بحران داعش پرداخت، او در این تحقیق اعلام کرد که دولت داعش که بر روی زمین وجود ندارد، از اعماق راهروهای سه سازمان بین­المللی، سازمان سیا ازآمریکا، MI6 انگلیس و موساد به وجود آمده است. داعش در خدمت پروژه اسلام ستیزی و اسلام هراسی، سردمداران غربی و صهیونیسم جهانی به سر می­برند. به طورکلی مطالعه نتایج حاصل ازمطالعات سایر پژوهشگران داخلی و خارجی و مقایسه آن­ها با نتایج حاصل از این پایان­نامه نشانگر این است که جهت­گیری و نحوه پوشش اخبار در سایت­های، بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا تا حدود زیادی نزدیک به هم بودند و می­توان بیان کرد که خط­مشی خاصی را دنبال کرده، ولی در رابطه با سایت خبری ایرنا می­توان بیان کرد که نحوه پوشش و جهت­گیری این سایت متفاوت با سایت­های خبری بی. بی. سی فارسی و صدای آمریکا بوده است و در واقع نوعی روشنگری و اطلاع­رسانی واقع ­بینانه در سایت خبری ایرنا مشهود بوده است.

در رابطه با بحرانی که داعش در دنیا به وجود آورد، می­توان گفت که این گروه، انشعاب و باقی­مانده القاعده عراق است. کارشناسان معتقدند که بخشی از بودجه داعش از طریق قاچاق، باجگیری و دیگر جرائم تامین می­‌شود. در چند سال اخیر، این گروه بر سرمایه‌­گذاری و جذب نیروی داخلی تمرکز کرده است. برخی تخمین­‌ها حاکی از درآمد ۸ میلیون دلاری داعش درهر ماه ناشی از باج و مالیات‌گیری در زمینه تجارت‌های خرد و کلان تا پیش از فتح موصل یعنی دومین شهربزرگ در ژوئن ۲۰۱۴ است و هم اکنون ثروت­مندترین گروه تروریستی جهان است. این گروه قوانین سخت­گیرانه‌­ای را دنبال می­‌کند که هیچ ربطی به اسلام ناب محمدی ندارد. فتاوی چندش­آور و مضحکی جهاد نکاح، جهاد نکاح النفس و جهاد لواط، را در دستور کار خود قرار داده که هدف بهره­‌مندی از آن­ها را در جریان سوریه به خوبی نشان داد. در مقام زهد برآمده و با دغدغه­‌ و نگرانی نسبت به شریعت، جوی خون درعراق و سوریه راه انداخته، در حالی­ که نه تنها دغدغه اهل سنت ندارد بلکه عمده‌­ترین دغدغه آن دست­یابی به منابع غنی هر شهر و منطقه و سودای حکومت است. جهت جلب ­نظر و علاقه مردم شهرهای تحت تسخیر، آب، برق ارزان، و امنیت بیشتر وعده می‌­دهد، در حالی­که پس از مدتی با دریافت مالیات‌­های سنگین، شیره وجود آن­ها را می‌­کشد. در واقع باید اذعان داشت که داعش خواستار برقراری دولت اسلامی سنی در مرز عراق و سوریه جایی بین کردستان و اراضی شیعه­‌نشین است و حالا این امر به هر شکل ممکنی باید صورت گیرد. طی سال­های اخیر خاورمیانه همواره منطقه­ای پر تنش و خبرساز بوده است و هم­چنین بحران داعش جزء خبرسازترین اخبار به شمار رفته است، به بیانی دیگر کشور ایران نیز در منطقه خاورمیانه سهم قابل توجهی از اخبار بین­المللی و منطقه­ای را به خود اختصاص داده است. به طوری که حجم فراوانی از تولیدات متنوع رسانه­ای شبکه­های، پرمخاطب بین­المللی به مسائل ایران اختصاص یافته است. ازطرفی در میان شبکه­های خبری بین­المللی، دوشبکه رادیویی بی. بی. سی فارسی و تلویزیونی صدای فارسی آمریکا از دامنه پخش بیشتری در ارتباط با مسائل خاورمیانه برخوردارند. به بیانی دیگر خبرگزاری­های غربی اغلب با طرح مسائل نمایشی و درحقیقت کم اهمیت، اذهان مخاطبان بین­المللی خود را از پرداختن به حقایق فاجعه­آمیز جوامع زیرسلطه باز می­دارند. علاوه ­بر این، بها دادن یک جانبه به اخبار جهان صنعتی و کوچک نمودن، حذف و یا تحریف اخبار جهان سوم و به طور کلی روش برجسته­سازی اخبار و القاء بی­ثباتی اوضاع در کشورهای درحال توسعه در خبرگزاری­های غربی ازجمله مسائلی است که جای سوال دارد. این خبرگزاری­ها اغلب سعی دارند تا با تکیه بر فاجعه­ها، بحران­ها، درگیری­ها و اخبار تالم­انگیز جهان سوم تصویر مخدوشی از این کشورها ارائه دهند. برخورد آن­ها با جهان سوم برخوردی قوم­گرایانه بوده و صرفاً در جهت ارضای بازار خبری تحت سلطه غرب است. هم­چنین در راستای پژوهش حاضر نظریات چینش خبر مورد بررسی قرار گرفته است، از جمله این نظریات، نظریه برجسته­سازی است. این نظریه درسال­های بین دو جنگ جهانی برتری داشت. صاحب­نظران، چینش خبر تلویزیونی را برجسته­سازی برای تاثیر و تغییر در رفتار مخاطب معنا کرده و برجسته­سازی را نزدیک­ترین مفهوم به چینش خبر می­دانند و در روند چینش و برجسته­سازی عواملی چون دروازه­بانی خبر، اولویت­بندی و داشتن تعادل را سه عامل موثر در مواجهه با انتخاب موضوعات خبری عنوان می­کنند. برجسته­سازی یکی از تکنیک­های موثر در فرایند انتقال پیام برای تاثیر بر مخاطبان است. هم­چنین، دروازه­بانی شامل تمام جنبه­های انتخاب، نگه ­داشتن وکنترل پیام است، چه با پیام از راه رسانه­ها ارتباط برقرار شود، چه از راه مجراهای میان­فردی. نظریه وابستگی می­گوید، بیشتر افراد برای پاسخ به نیازهای خود به رسانه­ها وابسته می­شوند و رسانه­ها بر­ای این افراد از اهمیت فراوانی برخوردار شده و قدرت نفوذ آن بر این دسته از افراد افزایش می­یابد، بر اساس این نظریه، اگر فردی برای دریافت اطلاعات به رسانه­ای وابسته و این رسانه به عنوان تنها منبع تامین اطلاعات برای این شخص تبدیل شود، آن­گاه فرایند برجسته­سازی به آسانی روی می­دهد و شخص قربانی برجسته­سازی رسانه­ای می­شود. شکی نیست که پدیده تروریسم به دلیل پیامدهای خطرناکی­که بر امنیت کشورها و جامعه­ها و ثبات آن­ها می­گذارد مورد توجه جهانیان است. تروریسم افکار عمومی برای تحقق اهداف سیاسی است، به کارگیری خشونت سازمان یافته به منظور ایجاد آشوب و تهدید ثبات یعنی جامعه برای سلطه بر آن و یا کمرنگ کردن نقش آن و نگریستن به همه افراد به عنوان یک هدف مشروع برای تحقق اهداف سیاسی است. در واقع تاثیرگذاری بر افکار عمومی و کنترل آن از طریق انتشار اخبار عملیات تروریستی، به آنان در تحقق اهداف­شان کمک می­کند از آن­رو که از طریق پوشش خبری جنایات­شان می­توانند به میزان تاثیرگذاری عملیات تروریستی خود پی ببرند تا این حد که برخی سازمان­های تروریستی معتقدند که شکست پوشش خبری عملیات آن­ها، از شکست آن عملیات نشان دارد. با مقاومت در برابر ایده­های افراطی و جلوگیری از تاثیرگذاری آن بر افکار عمومی به ویژه جوانان می­توان با رویکرد تروریستی رسانه­ها مقابله شود. هم­چنین در مقابل باید فضای مورد استفاده رسانه­ها را به منظور تشویق آحاد مردم و سازمان­های جامعه مدنی برای مقابله با پدیده تروریسم و افراط­گری، توسعه بخشید و برای آگاهی بخشیدن به خطرات ناشی از این اقدامات، تاکید بر پیامدهای منفی این گونه عملیات بر امنیت و ثبات و فعال کردن نقش رسانه­ها در بالابردن سطح آگاهی در زمینه خطرات تروریستی، تلاش کرد.

 

پیشنهادها

1. پیشنهاد می­شود شبکه خبری ایرنا به جای پرداخت به خبر صرف به تحلیل و تشریح خبر در قالب مصاحبه، گزارش، مقاله یادداشت بپردازد (به نرم خبر بپردازد).

2. این خبرگزاری اطلاعات بیشتری در خصوص به وجود آمدن داعش به مردم ارائه کند.

3. ایرنا برای یک ­سو نگری بی. بی. سی و صدای­آمریکا باید تیم اتاق فکر تشکیل دهد تا بتواند سناریوی تاکتیکی را به اجرا درآورد.

4. سایت­های ایران باید بتوانند در رقابت رسانه­ای برای حفظ منافع ملی تارنمای زیادتری را به وجود آورند.

5. تشکیل کار گروه رسانه­ای فراتر از تارنماها برای مقابله با ابعاد پشتیبانی داعش که بیشترین سهم اینترنتی را دارد.

6. برگزاری کنفرانس­های رسانه و تروریسم در کشور و در سطح منطقه و ارائه راهکارهای رسانه­ای برای مقابله با بحران داعش با کشورهای هم­پیمان ایران.

7. انجام مطالعات سیاسی و رسانه­ای منطقه­ای و ملی و ارائه آن به دست­اندرکاران وزارت ارشاد و وزارت خارجه برای مقابله با بحران داعش.

 

منابع

افخمی، ح؛ و دیگری. (1387). مطالعه تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار ایران در تارنماهای ملی و بین­المللی تحلیل محتوای مطالب سیاسی تارنماهای خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

حیدری، ح. (1393). حباب داعش ساخته صهیونیست. کنفرانس بین­المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری.

رالف، د، لیسی ا؛ و دیگری. (1386). تحلیل پیام­های رسانه­ای، (کاربرد تحلیل محتوای کمی در تحقیق). مترجم: م، بروجردی. تهران: انتشارات سروش.

ربانی، ج. (1379). نظر­خواهی از دانشجویان درباره اخبار صدا و سیما و مطبوعات. مرکـز تحقیقـات مطالعـات سـنجش برنامه­ای.

عکاشه، ع. (2014). تقسیم عربستان سعودی نقشه آمریکا و اسرائیل. ترجمه: ح، حیدری.

کریمی علویجه، م؛ و دیگری. (1393). مجله مدیریت فن­آوری اطلاعات. شماره دوم.

محمد­زاده، م. (1391). تروریسم و جهاد از منظر فقه اسلامی با رویکرد تفکیک گروه­های جهادی و تروریستی. کنگره بین­المللی فرهنگ و اندیشه دینی.

محمودی، ز. (1393). خاورمیانه، آمریکا و گروه داعش، (موضوع نشست گروه مطالعات خاورمیانه و قدرت­های بزرگ). پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه.

Archetti, C. (2012). Understanding terrorism in the age of global media: A Communication Approach. Palgrave Macmillan.

Marcu, M. & Balteanu, C. (2014). SOCIAL MEDIA–A REAL SOURCE OF PROLIFERATION OF INTERNATIONAL TERRORISM. Annales Universitatis Apulensis: Series Oeconomica16(1), 162.

Schwarz-Friesel, M. & Skirl, H. (2011). Metaphors for terrorism in German media discourse.

 

 

 

 

 



1. کارشناس­ارشد ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز- ایران.    

2. گروه ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران- ایران (نویسنده مسئول). 

    

[3]. Archetti

[4]. Marcu

[5]. Schwarz

[6]. Akasheh

[7].Trans-Nation

[8]. Nation-State

[9].Sub Nation

[10]. Communitarian 

[11]. Powell

[12]. Zohar Computer

[13]. Eldor

[14]. Hansen

افخمی، ح؛ و دیگری. (1387). مطالعه تطبیقی ساختار و نحوه پوشش اخبار ایران در تارنماهای ملی و بین­المللی تحلیل محتوای مطالب سیاسی تارنماهای خبری ایرنا، بی. بی. سی فارسی و صدای فارسی آمریکا. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

حیدری، ح. (1393). حباب داعش ساخته صهیونیست. کنفرانس بین­المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری.

رالف، د، لیسی ا؛ و دیگری. (1386). تحلیل پیام­های رسانه­ای، (کاربرد تحلیل محتوای کمی در تحقیق). مترجم: م، بروجردی. تهران: انتشارات سروش.

ربانی، ج. (1379). نظر­خواهی از دانشجویان درباره اخبار صدا و سیما و مطبوعات. مرکـز تحقیقـات مطالعـات سـنجش برنامه­ای.

عکاشه، ع. (2014). تقسیم عربستان سعودی نقشه آمریکا و اسرائیل. ترجمه: ح، حیدری.

کریمی علویجه، م؛ و دیگری. (1393). مجله مدیریت فن­آوری اطلاعات. شماره دوم.

محمد­زاده، م. (1391). تروریسم و جهاد از منظر فقه اسلامی با رویکرد تفکیک گروه­های جهادی و تروریستی. کنگره بین­المللی فرهنگ و اندیشه دینی.

محمودی، ز. (1393). خاورمیانه، آمریکا و گروه داعش، (موضوع نشست گروه مطالعات خاورمیانه و قدرت­های بزرگ). پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه.

Archetti, C. (2012). Understanding terrorism in the age of global media: A Communication Approach. Palgrave Macmillan.

Marcu, M. & Balteanu, C. (2014). SOCIAL MEDIA–A REAL SOURCE OF PROLIFERATION OF INTERNATIONAL TERRORISM. Annales Universitatis Apulensis: Series Oeconomica16(1), 162.

Schwarz-Friesel, M. & Skirl, H. (2011). Metaphors for terrorism in German media discourse.