مطالعه‌‌ هوش‌ فرهنگی و عوامل مرتبط با آن (استفاده از رسانه‌ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی) در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم ارتباطات.

2 گروه علوم سیاسی ، دانشکدۀ علوم سیاسی ، دانشگاه تبریز ، تبریز ، ایران

چکیده

از آن­جائی­که هوش ­فرهنگی مهم­ترین توان­مندی است که می­توان برای مواجهه مناسب با موقعیت­های چند­فرهنگی به کار گرفت. هوش فرهنگی­کمک می­کند با درک سریع و صحیح مولفه­های فرهنگی مختلف، رفتاری متناسب با هریک از آن­ها بروز دهیم. مطالعه حاضر سعی دارد هوش­فرهنگی دانشجویان را با عوامل مرتبط با آن که عبارتند ­از: استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بررسی کند. روش تحقیق پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی است. از نظر شیوه گردآوری اطلاعات و داده­ها، از گونه پژوهش­­­­های پیمایشی است. با توجه به سنجش رابطه بین متغیر­های پیش­بین و ملاک از نوع همبستگی می­باشد. با در اختیار داشتن تعداد کل جامعه آماری، برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان، 375 نفر محاسبه­گردیده است. برای جمع­آوری داده­های­لازم جهت آزمون فرضیه­­های­تحقیق، ازپرسشنامه استاندارد هوش فرهنگی و پرسشنامه­های محقق ساخته در مورد میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی می­باشد استفاده گردیده است و هوش­ فرهنگی متغیر ملاک که دارای ابعادی چون فراشناختی، شناختی، انگیزشی و رفتاری می­باشد و متغیرهای پیش­بین تحقیق شامل میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی وسرمایه اجتماعی می­باشد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها آزمون ضریب همبستگی پیرسون و آزمون کولموگروف اسمیرنوف و رگرسیون خطی چندگانه در نرم افزار آماریSPSS  استفاده شده است. در این پژوهش پایایی به وسیله روش آلفای کرونباخ به دست آمده است. یافته­های تحقیق نشان داد که میزان استفاده از رسانه­ها با تمامی ابعاد هوش فرهنگی به جز بعد شناختی رابطه­ مثبت و معنی­داری دارد. هویت مذهبی با چهار بعد هوش فرهنگی رابطه مثبت و مستقیمی دارد. سرمایه اجتماعی با بعد فراشناختی، انگیزشی و رفتاری رابطه منفی و معکوسی دارد ولی با بعد شناختی هوش فرهنگی رابطه­ای مثبت و مستقیمی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of cultural intelligence and factors related to it (Using the media, religious identity and social capital) among the students of Islamic Azad University of Tabriz

نویسندگان [English]

  • Fariba Bari Khojasteh 1
  • Mohammad Abbaszadeh 2
چکیده [English]

The purpose of this research is the study of cultural intelligence and factors related to it (using the media, religious identity and social capital) among the students of Islamic Azad University of Tabriz. Azad University of Tabriz is the statistical community of the study and the sample size is 375 using Morgan Table. The methodology of the study is survey. To collect the data cultural intelligence questionnaire and a research-made questionnaire on the use of the media, religious identity and social capital were used. Cultural intelligence as the criterion variable has metacognitive, cognitive, motivational and behavioral dimensions and predictor variable includes the use of media, religious identity and social capital. For analyzing the data Kolmogorov-Smirnov test, Pearson correlation test and multiple linear regressions were used in SPSS software. Reliability obtained by Cronbach alpha in this study. The results show that there is a positive and meaningful relationship between the use of media and all dimensions of cultural intelligence except the cognitive dimension. There is a positive relationship between religious identity and four dimensions of cultural intelligence. Also, there is a negative and inverse relationship between social capital and metacognitive, motivational, and behavioral dimensions but there is a positive relationship between social capital and cognitive dimension of cultural intelligence.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cultural Intelligence
  • religious identity
  • social capital and the use of media

«مطالعات جامعه‌شناسی»

سال چهارم، شماره شانزدهم، پائیز 1391

ص ص 28-7

 

 

 

 

 

مطالعه­­ هوش­ فرهنگی و عوامل مرتبط با آن (استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی) در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز

فریبا بری­خجسته[1]

دکتر محمد عباس­زاده[2]

تاریخ دریافت مقاله:27/6/1393       

تاریخ پذیرش نهایی مقاله:13/8/1393

چکیده

 

 

از آن­جائی­که هوش ­فرهنگی مهم­ترین توان­مندی است که می­توان برای مواجهه مناسب با موقعیت­های چند­فرهنگی به کار گرفت. هوش فرهنگی­کمک می­کند با درک سریع و صحیح مولفه­های فرهنگی مختلف، رفتاری متناسب با هریک از آن­ها بروز دهیم. مطالعه حاضر سعی دارد هوش­فرهنگی دانشجویان را با عوامل مرتبط با آن که عبارتند ­از: استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بررسی کند. روش تحقیق پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی است. از نظر شیوه گردآوری اطلاعات و داده­ها، از گونه پژوهش­­­­های پیمایشی است. با توجه به سنجش رابطه بین متغیر­های پیش­بین و ملاک از نوع همبستگی می­باشد. با در اختیار داشتن تعداد کل جامعه آماری، برای تعیین حجم نمونه از جدول مورگان، 375 نفر محاسبه­گردیده است. برای جمع­آوری داده­های­لازم جهت آزمون فرضیه­­های­تحقیق، ازپرسشنامه استاندارد هوش فرهنگی و پرسشنامه­های محقق ساخته در مورد میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی می­باشد استفاده گردیده است و هوش­ فرهنگی متغیر ملاک که دارای ابعادی چون فراشناختی، شناختی، انگیزشی و رفتاری می­باشد و متغیرهای پیش­بین تحقیق شامل میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی وسرمایه اجتماعی می­باشد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها آزمون ضریب همبستگی پیرسون و آزمون کولموگروف اسمیرنوف و رگرسیون خطی چندگانه در نرم افزار آماریSPSS  استفاده شده است. در این پژوهش پایایی به وسیله روش آلفای کرونباخ به دست آمده است. یافته­های تحقیق نشان داد که میزان استفاده از رسانه­ها با تمامی ابعاد هوش فرهنگی به جز بعد شناختی رابطه­ مثبت و معنی­داری دارد. هویت مذهبی با چهار بعد هوش فرهنگی رابطه مثبت و مستقیمی دارد. سرمایه اجتماعی با بعد فراشناختی، انگیزشی و رفتاری رابطه منفی و معکوسی دارد ولی با بعد شناختی هوش فرهنگی رابطه­ای مثبت و مستقیمی دارد.

واژگان کلیدی: هوش فرهنگی، هویت مذهبی، سرمایه اجتماعی و  میزان استفاده از رسانه­ها.

 

مقدمه

 هوش ­فرهنگی دامنه جدیدی از هوش است که ارتباط بسیار زیادی با محیط­های کاری متنوع دارد. هوش­ فرهنگی به افراد اجازه می­دهد تا تشخیص دهند دیگران چگونه فکر می­کنند و چگونه به الگوهای رفتاری پاسخ می­دهند در نتیجه موانع ارتباطی بین فرهنگی را کاهش و به افراد قدرت مدیریت تنوع فرهنگی می­دهند(هادیزاده­مقدم، 1386: 30). هوش فرهنگی به افراد اجازه می­دهد تا تشخیص دهند دیگران چگونه فکر می‌کنند و چگونه به الگوهای رفتاری پاسخ می‌دهند و به افراد قدرت مدیریت تنوّع فرهنگی می‌دهد. درمحیط‌های کاری متنوّع قرن حاضر، لازم است اضطراب‌های ناشی از شوک فرهنگی و اختلالات و پیامدهای ناشی از تعارض‌های فرهنگی به نحو مطلوب اداره شود. برای این منظور، به سازگاری و تعدیل مؤثر فرهنگ‌ها نیاز است. «هوش فرهنگی» سازگاری سریع با موقعیت‌های جدید و راحت‌تر عمل کردن با توجه به شرایط محیطی است(فیاضی و دیگران، ‌1385: 41).

هوش ­فرهنگی کمک می­کند با درک صحیح مولفه­های فرهنگی مختلف، رفتاری متناسب با هر یک از آن­ها بروز دهیم. بسیاری از کارشناسان معتقدند که برای این امر باید توانایی مهمی را دارا بود و آن هوش­ فرهنگی است. از آن جایی که بسیاری از سازمان­های قرن 21، چند فرهنگی هستند می­توان انواع انسان­ها با فرهنگ­های متفاوت را مشاهده نمود. این در حالیست که ممکن است در یک کشور محصولی طراحی، در 10 کشور تولید و در بیش از صد کشور به فروش برسد. این واقعیت سبب پویایی فراوانی روابط در محیط­های چند فرهنگی شده است، به نحوی که تفاوت در زبان، قومیت، ارزش­­ها،  هنجارها و در یک بیان فرهنگ­های متفاوت می­تواند به عنوان منابع تعارض بالقوه ظهور کند و درصورت نبود درک صحیح، توسعه روابط مناسب را با مشکل مواجه سازد(قادری، 1387: 29.(

یکی از مفاهیم نوینی که می­تواند چهارچوبی تحلیلی را در اختیار اندیشمندان و پژوهشگران حوزه­های مختلف علمی به ویژه علوم انسانی قرار دهد، مفهوم هوش ­فرهنگی است. این مفهوم برگرفته از نظریه هوش­های­چندگانه[3] هواردگاردنر[4] در 1983 است، هر چند خود وی مستقیماً از این اصطلاح بهره نبرده است. مروری بر ادبیات مرتبط با هوش ­فرهنگی نشان می­دهد این مفهوم هرچه بیشتر در هزاره سوم میلادی طرح شده و عمومیت یافته که می­تواند به عنوان نیازی برای بشر امروزی و به بیان بهتر برای گروه­های اجتماعی با زمینه­های فرهنگی متفاوت قلمداد شود(یزدخواستی وهمکاران، 1390:  162-133 ).

یکی از موضوعاتی­که مورد توجه مسئولین دانشگاه­ها و موسسات آموزشی می­باشد این است­که بدانند رسانه­ها چه تاثیری برهوش فرهنگی دانشجویانی که از فرهنگ­های مختلف می­باشند داشته و چه رابطه­ای بین آن­ها وجود دارد از این رو این مسئله به چالشی بسیار مهم برای مسئولان تبدیل شده است که چگونه بتوانند افراد مختلف با پیشینه­های فرهنگی مختلف را در کنار هم قرار دهند. بنابراین محیط­های آموزشی امروز، نیاز به افرادی دارد که به فرهنگ­های مختلف آشنا باشند و بتوانند با افراد سایر فرهنگ­ها ارتباط مناسب برقرار کنند. برای این منظور، افراد نیاز به هوش فرهنگی دارند. توانایی فرد برای تطبیق با ارزش­ها، سنت­ها و آداب و رسوم متفاوت از آن­ چه به آن­ها عادت کرده است و کار کردن در یک محیط متفاوت فرهنگی، معرف هوش فرهنگی است(قادری، 1387: 29).

اگر ما دانشگاه و یا موسسات آموزشی را به عنوان یک جامعه بدانیم و دانشجویان را نمایندگان مردم جامعه بدانیم در آن صورت با توجه به نظر لرنر هر قدر مردم با وسایل ارتباط جمعی پیوند محکم­تری یابند، به همان نسبت نیز گرایش به ارزش­های مطلوب و نامطلوب جامعه در ذهن آنان افزایش می­یابد. پس وسایل ارتباط جمعی هم عامل نشان دهنده گرایش انسان­ها به ارزش­های مطلوب و هم نا­مطلوب اجتماعی است(ساروخانی، 1367: 45). امروزه، اکثر دانشگاه­ها، سازمان­ها و افراد، هوش فرهنگی را یک مزیت رقابتی و قابلیت استراتژیک می­دانند. در محیط، هوش ­فرهنگی اهرم مورد نیاز مسئولان تلقی می­شود و به منزله چسبی است­که می­تواند درمحیط متنوع، انسجام و هماهنگی ایجادکند. افراد دارای هوش فرهنگی بالا، قادرند اثر قابل توجهی بر استراتژی­های رسانه­ای برای دانشجویان داشته باشند(تان، 2004: 150)[5].

در واقع منظور از این تحقیق را می­توان: تعیین میزان هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد واحد تبریز و عوامل مرتبط با آن است. به بیان دقیق­تر بین میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی با هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد واحد تبریز چه رابطه­ای وجود دارد؟ کدام یک از عوامل نقش پر رنگی دارد؟

 

 

 

پیشینه­ نظریتحقیق

هوش ­فرهنگی دامنه جدیدی از هوش است که ارتباط بسیار نزدیکی با محیط­های کاری متنوع دارد. هوش ­فرهنگی به افراد اجازه می­دهد تا تشخیص دهند دیگران چگونه فکر می­کنند و چگونه به الگوهای رفتاری پاسخ می­دهند، در نتیجه موانع ارتباطی بین فرهنگی راکاهش داده و به افراد قدرت مدیریت تنوع فرهنگی می­­­دهد. از این رو هوش فرهنگی به طور فزاینده­ای در دنیای رقابتی امروز اهمیت یافته است. افرادی با هوش فرهنگی پایین ممکن است قادر به ارتباط با همکاران­شان از همان فرهنگ با فرهنگ­های دیگر نباشند و در نتیجه در کسب و کارشان دچار مشکل شوند. مدیران و سرپرستانی که تاثیر فرهنگ­های بین­المللی و شرکتی را در تصمیم­گیری و تصمیم­سازی نادیده می­گیرند در تلاش برای بهبود کیفیت با شکست مواجه خواهند شد، مگر این که بهبود و توسعه را با توسعه فرهنگ همگام سازند (خوشبخت، 1390: 48). 

با درک فرهنگ خودمان می­توانیم برای درک زمینه­های توافق یا عدم توافق، مقایسه­های ابتدایی با دیگران به عمل آوریم. دانش کسب شده در این مسیر یکی از گام­های ضروری برای تبدیل شدن به فردی با هوش فرهنگی است(کاوه، 1388: 22).

فیاضی(1385) هوش فرهنگی را، توانایی افراد برای رشد شخصی از طریق تداوم یادگیری، شناخت بهتر میراث­های فرهنگی، آداب و رسوم، ارزش­های گوناگون و رفتار موثر با افرادی با پیشینه­ فرهنگی و ادراک متفاوت تعریف کرده است.  گلمن[6] در مورد تأثیر ضریب هوشی معتقد است که بهره هوشی تعیین کننده پیشرفت­های علمی و موفقیت­های حرفه­ای است ولی سهم آن در موفقیت تنها حدود ۲۰ درصد است. تلاش برای شناسایی سایر عوامل موثر بر موفقیت حرفه­ای موجب ورود واژه­های هوش ­عاطفی و هوش­ فرهنگی به ادبیات مدیریت شد؛ هرچند هنوز کسی به طور دقیق نمی­تواند بگوید سهم هوش­عاطفی و فرهنگی در پیشرفت افراد چه قدر است(رحیم­زاده، 1386: 26-19). 

انگ، ونداین و که[7] هوش­فرهنگی را شامل چهار مؤلفه به صورت زیر مطرح میکنند:

1. مؤلفه فراشناختی هوش­ فرهنگی: روشی است که یک فرد تجارب بین فرهنگی را از آن طریق استدلال می­کند. این عنصر هوش ­فرهنگی، فرآیندی را مورد توجه قرار می­دهد که افراد برای به دست آوردن و فهم دانش فرهنگی به کار می­گیرند. یک مثال برای این مورد وقتی است که فرد مفاهیم و تصاویر ذهنی خویش را بر اساس یک تجربه واقعی که با انتظاراتش هماهنگ نبوده، تعدیل می­کند (عسکری وزیری، 1391: 53).

2. مؤلفه شناختی هوش­فرهنگی: شناخت یک فرد در مورد شباهت­ها و تفاوت­های فرهنگ­ها است و دانش عمومی در مورد فرهنگ­ها (برای مثال اطلاعاتی در مورد اعتقادات و باورهای مذهبی و معنوی و  ارزش­ها و باورها درمورد کار، زمان، ارتباطات خانوادگی، آداب و رسوم و زبان) را انعکاس می­دهد(همان، 1391). 

3. مؤلفه انگیزشی هوش­فرهنگی: اطمینان و اعتماد فرد به این­که قادر است خود را با فرهنگ جدید تطبیق دهد. مؤلفه انگیزشی هوش­فرهنگی، حجم وجهت انرژی افراد برای تعامل مؤثر در فرهنگ جدید را نشان می­دهد. بعد انگیزشی هوش فرهنگی شامل سطحی که در آن افراد در مورد توانایی­های خود در تعاملات میان ­فرهنگی اطمینان و اعتماد دارند و میزان گشودگی[8] برای تجربه تعامل با مردم سایر فرهنگ­ها و میزان رضایتی که از آن تعاملات در خود می­یابند، می­باشد.

4. مؤلفه رفتاری: قابلیت فرد برای نمایش اعمال کلامی و غیرکلامی مناسب در تعامل با افرادی از فرهنگ­های مختلف را نشان می­دهد(ارلی و موسا کوفسکی، 2004). این عنصر هوش­فرهنگی بر روی این تمرکز می­کند که افراد در شرایطی که در فرهنگ جدید قرار می­گیرند چگونه عمل می­کنند اعمال آشکار فرد و هوش فرهنگی رفتاری، به توانایی فرد برای انجام واکنش مناسب اشاره دارد(همان، 1391).

توماس و اینکسون(2003) دراثر خود با نام "هوش ­فرهنگی: مهارت­های افراد برای تجارت جهانی" تعریف خود از هوش ­فرهنگی را با ذکر زیربناها و اجزای سازنده آن مطرح می­کنند. به نظر آنان هوش­فرهنگی مشتمل برفهم و درک بنیان­های تعامل بین ­فرهنگی، توسعه دادن رویکردی خلاقانه و منعطف به تعامل­های بین ­فرهنگی و درنهایت ایجاد مهارت­های سازگاری و نشان دادن رفتارهایی است­که می­توان آن­ها را در موقعیت­های بین­فرهنگی یا چند ­فرهنگی اثر بخش دانست.

هوش ­فرهنگی: هوشی که نشان دهنده توانایی افراد در مواجهه موثر با جنبه­های فرهنگی محیط می­باشد و به وسیله تست­های هوش فرهنگی اندازه­گیری می­شود(مشبکی و دیگری، 1385: 45).

هوش­ فرهنگی رها از فرهنگ است و اشاره به مجموعه­ای کلی و همه جانبه از توانایی­هایی دارد که مربوط به موقعیت­هایی است که با تنوع فرهنگی توصیف می­شود. برخلاف اشکال دیگر هوش، که از نقطه­ تقاطع فرهنگ­ها تنزل پیدا می­کنند، هوش فرهنگی شکاف موجود در انتقال مفاهیم را از یک فرهنگ به فرهنگ دیگر از میان بر­می­دارد(آنگ و همکاران، 2007: 102).

در تحقیق حاضر یکی از عوامل مرتبط با هوش ­فرهنگی، میزان استفاده از رسانه­ها می­باشد. برخی چون کلاپر برخود وسایل تاکید نموده، با این مفهوم تمامی وسایل ارتباطی را در نظر می­آورندکه موجبات پیدایی ارتباط غیر شخصی بین گوینده و شنوندگان و یا بینندگان را فراهم می­سازند. با این معیار، وسایلی چون رادیو، کتاب، سینما، تلویزیون و هر وسیله ارتباط غیر شخصی در این محدوده جای می­گیرند و فقط گفتگوهای شخصی ازآن خارج می­­گردد. شریف برای وسایل ارتباط­جمعی، گستردگی،تنوع وتعدد مشتریان و هم ابعاد زمانی را مطرح می­سازند. به ­زعم آنان، وسایل ارتباط جمعی ابزاری هستند که میلیون­ها انسان را در یک آن و یا در فاصله زمانی بسیار اندک، زیر پوشش می­گیرند. بدین­سان، وسایل ارتباط جمعی نه تنها موجبات انتقال پیام را به توده­های عظیم، فراتر از مرزهای ملی و طبقاتی فراهم می­سازند، بلکه انفجار زمان و مکان را موجب می­­ شوند. با ایجاد امکان حفظ پیام، بقاء اندیشه را سبب می­شوند. هارولد لاسول وظایفی چند، نظیر مراقبت از محیط و ایجاد همبستگی بین اجزای گوناگون جامعه را در پاسخ به محیطی­که درآن انتقال میراث فرهنگی از نسلی به نسل دیگر صورت می­گیرد به عنوان وظیفه­های اصلی ارتباط جمعی تلقی می­کند(ساروخانی، 1371: 83).

نظریه تزریقی، مصداق الگوی تاثیر مطلق محتوای رسانه­ای بر نگرش و رفتار مخاطبان است. این نظریه گویای آن است­که پیام­های رسانه­ای به طور یکسان و یکنواخت به همه مخاطبان می­رسد و تاثیری مستقیم و فوری بر جای می­گذارد. به عبارتی، نظریه تزریقی وسایل ارتباط جمعی را دارای تاثیری مطلق، مستقیم و فوری برمخاطب می­داند. رسانه­ها نه تنها به تغییر نگرش مردم بلکه به تغییر رفتار آن­ها نیز قادر هستند. نظریه تزریقی نشات گرفته از نظریه رفتارگرایی یا الگوی محرک- پاسخ در روان­شناسی است که در اوایل سده بیستم انگاره مسلط بود(همان، 1371).

نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت باندورا(1986) است که به طور ویژه با ارتباط جمعی در ارتباط است. بر اساس این نظریه، انسان­ها بیشتر آن چه را که برای راهنمایی و عمل در زندگی نیاز دارند، صرفاً از تجربه ومشاهده مستقیم یاد نمی­گیرند، بلکه عمده آن­ها به طور غیرمستقیم و به ویژه ازطریق رسانه­های جمعی آموخته می­شود. ادعای اصلی باندورا این است که بیشتر رفتارهای آدمی به صورت مشاهده رفتار دیگران و ازطریق الگوبرداری یاد گرفته می­شود. خلاصه این­که، رسانه­های رسانه­های جمعی به خصوص رسانه­های تصویری، منبع اصلی یادگیری اجتماعی هستند(مک کوایل، 1382: 493).

مارشال مک­لوهان، یکی از صاحب­نظران مطرح ارتباطات معتقد است. رسانه­ها مهم­ترین عنصر تجلی ارتباطات انسانی هستند، در هرگونه تعریفی­که از آن­ها وجود دارد، یاخود فرهنگ هستند یا انتقال فرهنگ را برعهده دارند. تمام رسانه­ها بنابر ویژگی برخورداری از مخاطبین انبوه و امکان گسترش شبکه ارتباطی، استعداد جهانی­شدن دارند. یکی دیگر از عوامل مرتبط با هوش ­فرهنگی، سرمایه اجتماعى[9] است، اگر چه مفهومى نوین و نوپا در عرصه مطالعات اجتماعى است، اما این مفهوم ریشه در روابط اجتماعى نوع بشر دارد. پاتنام محور اصلى دربحث سرمایه اجتماعى را ارزش­هاى حاصله ازشبکه­هاى اجتماعى مى­داند. این ارزش­ها جمعى است، مردم با آن آشنا هستند و تمایل دارند در روابط اجتماعى آن­ها را به ظهور رسانده و در تعاملات آن­ها را به کار گیرند(ساروخانى، 1371: 83).

فوکویاما روش­هاى عمده­­­­اى راکه ازطریق آن هنجارهاى اجتماعى هم­چون تعاون، اعتماد ویا قانون­مدارى مى­تواند ایجاد شود. بنابراین سرمایه اجتماعى به عنوان مفهومى جدید درکنار دیگر انواع  سرمایه حداقل در سطحى برابر با آن­ها داراى اهمیت است و با مؤلفه­­هایى هم­چون: اعتماد، صداقت، مشارکت، قانون­مدارى، همکارى و مساعدت با دیگران، تعاون، ایثار و همدلى قابل شناسایى است(توسلى، 1379: 11).

به نظرکلمن عوامل ساخت سرمایه اجتماعی از هار دسته زیرخارج نیست: 1. عوامل نهادی 2. عوامل  خودجوش 3. عوامل بیرونی  4. عوامل طبیعی(صبورى، 1377: 462).

بوردیو با تأکید بر رابطه دیالکتیکى میان ساختار و عاملیت، واقعیات اجتماعى را با"ساختارگرایى ساخت­گرایانه" و یا "ساختار­گرایى تکوینى" جهت­گیرى نظرى تحت عنوان تبیین مى­نماید. اندیشه­هاى اجتماعى و دیدگاه­هاى نظرى بوردیو تحت تاثیر دو استاد برجسته شکل گرفت .البته بوردیو می­گوید: سرمایه اجتماعى به صرف عضویت درگروه به فرد تعلق مى­گیرد و در ­برگیرنده روابط اجتماعى ارزش­مند میان آدم­هاست .بوردیو در تفسیر انواع سرمایه براى عوامل اجتماعى (انسان و یا نهاد اجتماعى زمینه قدرت) سیاست را از همه مهم­تر مى­بیند. به ترتیبى که سلسله مراتب روابط قدرت و زمینه سیاسى  ساختار همه زمینه­­هاى دیگر را تعیین مى­کند)اخترمحققی، 1385: 12). گلن لورى[10]اقتصاددان به تعبیر کلمن براى اولین­بار اصطلاح سرمایه اجتماعى را دردهه هفتاد براى توصیف مشکل توسعه اقتصاد درون شهرى به کار بردند. به اعتقاد لوری سرمایه اجتماعى، مجموع منابعى است که در ذات روابط خانوادگى و در سازمان اجتماعى جامعه وجود دارد و براى رشد شناختى یا اجتماعى کودک یا جوان سودمند است. این منابع براى افراد مختلف متفاوت است و مى­تواند مزیت مهمى براى کودکان و نوجوانان در رشد سرمایه انسانى­شان باشد(کلمن، ١٣٧٧: 459). یکی دیگر ازعوامل مرتبط با هوش­فرهنگی، هویت مذهبی  است. تاجفل در تئوری هویت اجتماعی خود، از هویت مذهبی چنین تصویری داده است، میزان شناخت فرد از تعلق و ارتباطش نسبت به دینی خاص و پیامد­های ارزشی مثبتی که فرد برای این تعلق و ارتباط قائل است و بالاخره احساسات خاص فرد نسبت به آن دین و نسبت به دیگرانی که مثل او رابطه­ای مشابه با آن دین دارند. به بیان دیگر هویت دینی عبارت است از: تعریف شخص از خود براساس داشتن تعلق نسبت به دینی خاص به همراه ملاحظات ارزشی و احساس مرتبط با آن(ساروخانی، 1378: 83).

 

 

پیشینه­ تجربی تحقیق

1. درپژوهشی از عسکری وزیری(1391) با موضوع بررسی هوش­ فرهنگی، مولفه­ها و راهبردهای آن با رویکرد اسلامی، نتایج به دست آمده بیانگر آن است که هوش­ فرهنگی تاثیر مثبت و معنی­داری روی هویت مذهبی و اسلامی دارد. 2. در پژوهشی از یزد خواستی و همکاران(1390) با موضوع رابطه تماس­های بین­ فرهنگی و هوش­فرهنگی، نشان می­دهد که تماس­های بین ­فرهنگی می­توانند به طور قابل ملاحظه­ای به افزایش هوش فرهنگی افراد و گروه­های اجتماعی چون دانشجویان منجر شود، بر این مبنا تماس­های مجازی که از طریق رسانه­های جمعی بین فرهنگ­های مختلف به وقوع می­پیوندد با احتمال بیشتری می­توانند نقش مخربی در هوش ­فرهنگی داشته باشند. رسانه­هایی که با تمرکز بر خبرهایی که هرچند احتمالاً از ارزش خبری بالایی برخوردارند اما نشان­دهنده واقعیت زندگی اجتماعی نیستند می­توانند در تضعیف هوش فرهنگی نقش بازی کند. 3. در پژوهشی از خواجه نوری و همکاران(1393)، با موضوع بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و سرمایه فرهنگی با هویت اجتماعی جوانان شهر بندرعباس است. این تحقیق به روش پیمایش و با استفاده از ابزار پرسشنامه انجام گرفته است. شیوه نمونه­گیری، تصادفی سهمیه­ای چند مرحله­ای و حجم نمونه 406 نفر بوده است. در ابتدا مطالعات پیشین بررسی شده و سپس با استفاده از نظریه گیدنز، جنکینز و بوردیو فرضیات تحقیق به آزمون گذاشته شد. لازم به ذکر است که متغیرسرمایه اجتماعی به عنوان متغیرمستقل شامل میزان ارتباطات اجتماعی، صمیمیت اجتماعی، حمایت اجتماعی و مشارکت اجتماعی بوده و متغیر سرمایه فرهنگی نیز با سنجش میزان مصرف کالاهای فرهنگی به طور عینی و مهارت­ها و توانایی­های علمی، تحصیلی و فرهنگی و سطح تحصیلات سنجیده شده است. بر اساس نتایج رگرسیون چندمتغیره، چهار متغیرِ مشارکت مذهبی- سنتی، مشارکت فرهنگی­-مدنی، مسافرت خارج، و صمیمیت اجتماعی وارد معادله شده و در مجموع 5/47 درصد از تغییرات متغیر هویت اجتماعی را تبیین کرده است. 4. در پژوهشی از محمدرضا عباسی، سید بهنام علوی­مقدم، اشرف زهره­وند(1393)، با موضوع  بررسی میزان هویت دینی بین دانش­آموزان مقطع متوسطه (ناحیه یک شهر ری)، روش پژوهش پیمایشی و شیوه گرد­آوری داده­ها پرسشنامه بوده است. جامعه آماری تمام دانش­آموزان مقطع متوسطه ناحیه یک شهر ری­که با استفاده از جدول لین تعداد 400 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین شدند. نمونه­گیری به شیوه نمونه­گیری خوشه­ای با سطح خطای 05/0 و ضریب اطمینان 95% است. در این پژوهش با توجه به مفهوم هویت دینی که چند بعدی است، دانش دینی و اعمال (فرائض) دینی سنجیده شده است. نتایج آزمون تاوکندال و شدت ضریب d سامرز نشان می­دهد که بین متغیر وابسته و متغیرهای عواطف دینی، باورهای دینی، اعمال (فرائض) دینی به ترتیب 23/0، 20/0، 29/0، 03/0-، 13/0 بوده است. نتایج گام به­گام نیز نشان دادکه متغیرهای عواطف دینی، باورهای دینی واعمال دینی تاثیرگذارترین عوامل گرایش به هویت دینی می­باشند. 5. در پژوهشی از مظفر غفاری و لطفعلی خانی(1392) با موضوع ارتباط سرمایه اجتماعی و هوش ­فرهنگی با عملکرد تحصیلی دانشجویان علوم پزشکی می­باشد. این پژوهش توصیفی همبستگی بر روی 322 نفر از دانشجویان دانشگاه های آزاد و دولتی دانشگاه بناب و مراغه در 1392 که به روش خوشه­ای چند مرحله­ای انتخاب شدند، انجام گردید. برای گرد­آوری داده­ها از پرسشنامه کاتارزینا پاژاک و هوش­ فرهنگی انگ و همکاران استفاده شد. نتیجه این شد که بین عملکرد تحصیلی دانشجویان با سرمایه اجتماعی و هم­چنین با مولفه­های فراشناختی، شناختی، انگیزشی و رفتاری هوش ­فرهنگی همبستگی مثبت و مستقیم وجود دارد.

 

6. ون داین(2005) در تحقیقی دیگر در بین 338 دانشجوی بازرگانی رابطه بین شخصیت افراد و چهار عامل هوش ­فرهنگی را مورد بررسی قرار دادند و به این نتیجه رسیدند که وجدان­گرایی با بعد فراشناختی هوش­ فرهنگی ارتباط معنی­داری دارد، شادابی و ثبات عاطفی با جنبه رفتاری هوش فرهنگی در ارتباط است، برون­گرایی با ابعاد دانش، انگیزش و رفتار ارتباط معنی­داری دارد و مهم­ترین نتیجه این که گشودگی در کسب تجربه یکی از مهم­ترین ویژگی­های شخصیتی است که با هر چهار بعد هوش­فرهنگی ارتباط مثبت دارد. 7. تحقیق اسکاردیبول و همکارانش به تحلیل تاثیر همسالان مدرسه­ای بر میزان مصرف رسانه­ای جوانان در کاتالونیای اسپانیا پرداخته و به طور مشخص روی زمانی که صرف تماشای برنامه­های تلویزیونی، انجام بازی­ها و گشت و گذار اینترنتی می­شود، تاکید و تمرکز داشته­اند. نتایج تحقیق آن­ها نشان داده که مصرف همسالان، تاثیر معنی­داری بر استفاده از اینترنت و انجام بازی­ها دارد(اسکاردیبول، 2012: 154). 8. کنث داولر[11] از دانشگاه آلبانی، در سال 2003، به بررسی رابطه بین میزان مصرف رسانه­ای و نوع نگرش مردم نسبت به جرائم اجتماعی پرداخته است. وی با این فرض که رسانه، جهت دهنده افکار عمومی درخصوص مسائل اجتماعی است، تاثیر رسانه چند و چون آن را در این جهت­­دهی به چالش می­کشد. در تجزیه و تحلیل داده­ها از رگرسیون OLS بهره جسته و به این نتایج رسیده است که آن­هایی که بیشتر بیننده برنامه­های وحشتناک هستند از ارتکاب جرم می­پرهیزند و می­ترسند اما ارتباط ضعیفی بین آن بوده است(داولر، 2003: 120). 9. موسا کوفسکی، الین دارلی، کریستوفر، عملکرد برتر: هوش فرهنگی(2003) پژوهش نویسندگان این مقاله روی دو هزار مدیر از شصت کشور نشان می­دهد توانایی بیشتر مدیران در وجوه سه­گانه هوش فرهنگی به یک میزان نیست. آنان راه­هایی برای ارزیابی این توانایی را یافته­اند و به کسانی که نیاز به کمک دارند آموزش­های خاص می­دهند. به عقیده آنان، هرکس به اندازه مناسبی هوشیاری، انگیزه و آمادگی داشته باشند، می­تواند هوش فرهنگی خود را افزایش دهد. 10. ونداین، انگ و کُه، در پژوهشی به اندازه­گیری هوش فرهنگی و میزان تاثیر آن برسازگاری، تصمیم­گیری، انطباق فرهنگی و عملکرد وظیفه­ای پرداخته­اند. نتایج این پژوهش نشان داد که ابعاد هوش فرهنگی با هر کدام از این متغیرها ارتباط دارد(ونداین، 2005: 39).

مدل تحلیلی تحقیق

فراشناختی

 

شناختی

 

انگیزشی

 

رفتاری

 

مشارکت اجتماعی

 

انسجام

 

اعتماداجتماعی

 

روزنامه

 

رسانه­های جدید الکترونیک

 

 

کتاب

 

فیلم

 

رسانه­های الکترونیک

 

غیر مکتوب

 

مکتوب

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فرضیه­های تحقیق

1. بین استفاده از رسانه­ها با عامل فراشناختی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

2. بین استفاده از رسانه­ها با عامل شناختی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

3. بین استفاده از رسانه­ها با عامل انگیزشی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

4. بین استفاده از رسانه­ها با عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

5. بین سرمایه اجتماعی با عامل فراشناختی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

6. بین سرمایه اجتماعی با عامل شناختی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

7. بین سرمایه اجتماعی با عامل انگیزشی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

8. بین سرمایه اجتماعی با عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

9. بین هویت مذهبی با عامل فراشناختی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

10. بین هویت مذهبی با عامل شناختی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

11. بین هویت مذهبی با عامل انگیزشی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

12. بین هویت مذهبی با عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

 

 

روش­شناسی تحقیق

روش­تحقیق پژوهش حاضر پیمایشی است. باتوجه به سنجش رابطه بین متغیرهای پیش­بین و ملاک از نوع همبستگی می­باشد. جامعه آماری این پژوهش را دانشجویان دانشگاه آزاد واحد تبریز در رشته­های مختلف دانشگاهی، تشکیل می­دهند که در سال تحصیلی 93-1392 که تعداد آن‌ها برابر با 24762 نفر می­باشد که از این تعداد 10762 نفر دختر و 14000 نفر پسر هستند و برای جمع­آوری داده­های لازم جهت آزمون فرضیه­های تحقیق، از پرسشنامه استاندارد هوش ­فرهنگی و پرسشنامه محقق ساخته در خصوص میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی وسرمایه اجتماعی استفاده گردیده است. دراین پژوهش پایایی ابزار اندازه­گیری به وسیله روش آلفای کرونباخ به دست آمده است. دامنه آلفای کرونباخ از صفر تا یک می­باشد که در این ضریب، صفر بیانگر عدم پایایی گویه­ها و یک پایایی کامل گویه­ها است(صادق­زاده، 1388: 65).  

جدول شماره (1): آلفای کرونباخ برای متغیرهای تحقیق

مولفه­های تحقیق                               آلفای  کرونباخ

هوش فرهنگی                                     822 /0

استفاده از رسانه                                   717/0

هویت مذهبی                                     719/0

سرمایه اجتماعی                                 740/0

 آلفای کل                                          738/0

تعریف متغیرهای تحقیق

  هوش ­فرهنگی        

هوش ­فرهنگی را ارلی و انگ(2003)[12] این گونه تعریف کرده­اند: توانایی یک فرد در راستای موفقیت­آمیز با محیط­های فرهنگی جدید که معمولاً با بافت فرهنگی خود فرد ناآشنا است. هوش فرهنگی دارای سه عامل می­باشد که عبارتند از:

1. عامل فراشناختی هوش­فرهنگی:

بدین معنی است که فرد چگونه تجربیات فرهنگی را درک می­کند. عامل بیانگر فرایندهایی است که افراد برای کسب و درک دانش فرهنگی به کار می­برند. عامل فراشناختی هوش­ فرهنگی شامل تدوین استراتژی پیش از برخورد میان فرهنگی، بررسی مفروضات در حین برخورد و تعدیل نقشه­های ذهنی در صورت متفاوت بودن تجارب واقعی ازانتظارات پیشین است(انگ و همکاران[13]، 2007: 105).

2. عامل شناختی هوش­فرهنگی:

بیانگر درک فرد از تشابهات و تفاوت­های فرهنگی است و دانش عمومی و نقشه­های ذهنی وشناختی فرد از فرهنگ­های دیگر را نشان می­دهد. جنبه­های دانش هوش ­فرهنگی مشتمل برشناخت سیستم­های اقتصادی قانونی، هنجارهای تعامل اجتماعی، عقاید مذهبی، ارزش­های زیبایی­شناختی و زبان دیگر است (ارلی و انگ، 2003: 49).

3. عامل انگیزشی هوش­فرهنگی:

عامل انگیزشیبه افراد کمک می­کند در مقابل موانع پایدار باشند تا بتوانند خود را با فرهنگ دیگران سازگار سازند، مشکل­ترین و مبهم­ترین جزء می­باشد. هم­چنین بیانگر علاقه فرد به آزمودن فرهنگ­های دیگر و تعامل با افرادی از فرهنگ­های مختلف است. این انگیزه شامل ارزش درونی افراد برای تعاملات چند فرهنگی و اعتماد به نفس است که به فرد اجازه می­دهد در موقعیت­های فرهنگی مختلف به صورت اثربخش عمل کند(انگ و همکاران، 2007: 109).

4. عامل رفتاری هوش فرهنگی:

قابلیت فرد برای سازگاری با آن دسته از رفتارهای کلامی و غیر­کلامی را در برمی­گیرد که برای برخورد با فرهنگ­های مختلف مناسب هستند و مجموعه­ای از پاسخ­های رفتاری را شامل می­شود که در موقعیت­های مختلف به کار می­آیند و متناسب با یک تعامل خاص یا موقعیت ویژه از قابلیت اصلاح و تعدیل برخوردارند(ارلی و موساکوفسکی[14]، 2004: 139).در پژوهش حاضر از طریق پرسشنامه استاندارد هوش ­فرهنگی­که توسط مرکز مطالعات هوش ­فرهنگی در سال 2005 منتشر شده است سنجیده می­شود (قادری، 1387: 29).

 

رسانه­ها

رسانه­های همگانی، وسایل و ابزاری هستند که بین جمع و جمع یا فرد و جمع ایجاد ارتباط می­نمایند (ساروخانی، 1378: 83). در تعریف عملیاتی از سنجه­های شش بعدی اعم از این ­که چه قدر وقت خود را به تماشای تلویزیون می­پردازند؟ چند تا در روز پیام با موبایل ارسال و دریافت دارد؟ چه قدر وقت را در اینترنت می­گذرانند؟ و غیره.

 

هویت مذهبی

آن عبارت است از: تعریف شخص از خود بر اساس داشتن تعلق نسبت به دینی خاص به همراه ملاحظات ارزشی و احساس مرتبط با آن(همان، 1378). پرسشنامه محقق ساخته یک سنجه شش بعدی است که شامل ابعاد چهار­گانه اعتقادی، عاطفی، پیامدی و مناسکی به سنجش دین­داری می­پردازد.

سرمایه اجتماعی

آن چیزی است که با سرمایه جامعه پدید آمده و مورد استفاده همگان است نظیر راه­های ارتباطی، تجهیزات انتقال پیام و ...(ساروخانی، 1371: 81). در این پژوهش به سه بعد از سرمایه اجتماعی پرداخته می­شود، که شامل: اعتماد اجتماعی، انسجام اجتماعی و مشارکت اجتماعی. در تعریفی که جانسون از اعتماد می­کند اعتماد، ایجاد ارتباط با دیگری و درخواست پذیرش و حمایت آشکار ازدیگران، خود تکمیلی درروابط و انطباق با انتظارات دیگران است. جانسون عناصرتشکیل دهنده اعتماد را صراحت، سهیم­کردن، پذیرش، حمایت، تمایلات همکاری­جویانه و رفتار مبتنی بر اعتماد می­داند، اعتماد اجتماعی را می­توان حسن ظن فرد نسبت به سایر اعضای جامعه تعریف کرد که این امر موجب گسترش و تسهیل روابط اجتماعی فرد با آن­ها می­شود(امیرکافی، 1380: 27). در تعریف عملیاتی از سنجه­های شش بعدی استفاده شده که شامل اعتماد بر دوستان، آشنایان و افراد خانواده، سازمان­ها و کارکنان ادارات و غیره. از دیدگاه جامعه­شناختی، همبستگی پدیده­ای است­که براساس آن درسطح یک گروه یا یک جامعه اعضا به یکدیگر وابسته و به طور متقابل نیازمند یکدیگر هستند این امر مستلزم طرد آگاهی و نفی اخلاقی مبتنی بر تقابل و مسئولیت نیست بلکه دعوت به احراز وکسب این ارزش­ها و احساس الزام متقابل است(آلن بیرو، 1370: 400). انسجام و همبستگی اجتماعی به وسیله مواردی از جمله، گرایش اعضا به یکدیگر، تعامل اعضا با یکدیگر، وحدت اعضا، توافق اعضا برای پیشبرد اهداف، توافق اعضا برای عمل کردن قوانین و بخشنامه­ها و­کمک کاری اعضا به یکدیگر ... که به وسیله سنجه شش بعدی مورد سنجش قرار می­گیرد. مشارکت اجتماعی در معنای وسیع در بردارنده­ انواع کنش­های فردی وگروهی به منظور دخالت در تعیین سرنوشت خود وجامعه و تاثیر نهادن برفرایندهای تصمیم­گیری مربوط به امورعمومی است(سلیمان­پور اصل، 1389: 79). تعریف عملیاتی مشارکت اجتماعی در این پژوهش در دو بعد مد نظر است:

- مشارکت رسمی شامل عضویت در پایگاه بسیج دانشجویی، عضویت در انجمن­های علمی دانشگاه و عضویت در کار گروه­های دانشگاهی و مراسمات دانشگاهی.

- مشارکت غیر رسمی خیرخواهانه مثل کمک به­ دانشجویانی که از نظر مالی ضعیف­اند، شرکت در جشن عاطفه، کمک بلاعوض به دوستان، شرکت در مراسم­های مذهبی، فرهنگی و هنری در دانشگاه، کمک مالی به برگزاری مراسم مذهبی، فرهنگی و هنری در دانشگاه، شرکت در نماز جماعت که این شاخص­ها به وسیله سنجه شش بعدی مورد سنجش قرار می­گیرد(حسین­پور اصل، 1388: 95).

 

یافته­ها

پس از بررسی فرضیه­های تحقیق، حال به تاثیر میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بر روی ابعاد هوش فرهنگی می­پردازیم. به این منظور از رگرسیون چندگانه استفاده کرده­ایم که با استفاده از نرم­­افزار SPSS اجرا شده است. به این منظور از رگرسیون چندگانه به روش همزمان (Enter) استفاده کرده­ایم. درجدول شماره (2) جدول آنالیز واریانس وضرایب رگرسیون­خطی چندگانه تاثیر همزمان میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی به عنوان متغیرهای مستقل بر روی بعد فراشناختی هوش­فرهنگی به عنوان متغیر وابسته را آورده­ایم. مشاهده می­شودکه رگرسیون خطی چندگانه در سطح اطمینان 95% معنی­دار است (083/45=, F05/0<Sig). با توجه به مقادیر تنها میزان استفاده از رسانه و هویت مذهبی دارای تاثیر معنی­دار مستقیم روی بعد فراشناختی هوش فرهنگی هستند. مقدار R نشانگر این است که 7/26% از تغییرات بعد فراشناختی به عنوان متغیر وابسته به وسیله هویت مذهبی و میزان استفاده ازرسانه به صورت همزمان تبیین می­گردد. هم­چنین معادله رگرسیونی را می­توان به صورت زیر نوشت:

(میزان استفاده از رسانه)(436/0)+(هویت مذهبی)(542/0)= بعد فراشناختی

 

جدول شماره (2): نتایج رگرسیون خطی چندگانه میزان استفاده از
 رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی
بر روی بعد فراشناختی هوش فرهنگی

مدل

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

تی

Sig.

F

Sig

بی

انحراف استاندارد

بتا

 

عدد ثابت

453/0-

524/0

 

864/0-

388/0

083/45

00/0

میزان استفاده از رسانه

436/0

048/0

405/0

102/9

00/0

هویت مذهبی

542/0

080/0

310/0

781/6

000/0

R2

دوربین واتسون

سرمایه اجتماعی

133/0

085/0

071/0

561/1

119/0

267/0

018/2

 

 

در جدول شماره (3)، جدول آنالیز واریانس و ضرایب رگرسیون خطی چندگانه تاثیر همزمان میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی به عنوان متغیرهای مستقل بر روی بعد شناختی هوش فرهنگی به عنوان متغیر وابسته را آورده­ایم. مقدار R نشانگر این است که 7/29% از تغییرات بعد شناختی به عنوان متغیر وابسته به وسیله هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی به صورت همزمان تبیین می­گردد. (سرمایه اجتماعی)(546/0)+(هویت مذهبی)(525/0)= بعد شناختی

 

 

 

 

جدول شماره (3): نتایج رگرسیون خطی چندگانه میزان استفاده از رسانه­ها،
هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بر روی بعد شناختی هوش­فرهنگی

مدل

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

تی

Sig.

F

Sig

بی

انحراف استاندارد

بتا

 

عدد ثابت

355/0-

347/0

 

024/1-

307/0

313/52

00/0

میزان استفاده از رسانه

037/0-

032/0

051/0-

166/1-

244/0

هویت مذهبی

525/0

053/0

445/0

926/9

00/0

R2

دوربین واتسون

سرمایه اجتماعی

546/0

056/0

434/0

706/9

00/0

297/0

926/1

 

 

در جدول شماره (4) جدول آنالیز واریانس و ضرایب رگرسیون خطی چندگانه تاثیر همزمان میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی به عنوان متغیرهای مستقل بر روی بعد انگیزشی هوش ­فرهنگی به عنوان متغیر وابسته را آورده­ایم. نتیجه می­گیریم که تنها میزان استفاده از رسانه و هویت مذهبی­ دارای تاثیر معنی­دار مستقیم روی بعد فراشناختی هوش­فرهنگی هستند و معادله رگرسیونی را می­توان به صورت زیر نوشت: (هویت مذهبی)(472/0)+(میزان استفاده از رسانه)(399/0)= بعد انگیزشی

 

جدول شماره (4): نتایج رگرسیون خطی چندگانه میزان استفاده از رسانه­ها،
هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بر روی بعد انگیزشی هوش­فرهنگی

مدل

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

تی

Sig.

F

Sig

بی

انحراف استاندارد

بتا

 

عدد ثابت

487/0

550/0

 

885/0

376/0

197/33

00/0

میزان استفاده از رسانه

399/0

050/0

366/0

941/7

00/0

هویت مذهبی

472/0

084/0

267/0

619/5

000/0

R2

دوربین واتسون

سرمایه اجتماعی

069/0

089/0

37/0

773/0

44/0

212/0

122/2

 

در جدول شماره (5) جدول آنالیز واریانس و ضرایب رگرسیون خطی چندگانه تاثیر همزمان میزان استفاده از رسانه­ها، هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی به عنوان متغیرهای مستقل بر روی بعد فراشناختی هوش­ فرهنگی به عنوان متغیر وابسته را آورده­ایم و معادله رگرسیونی را می­توان به صورت زیر نوشت:

(هویت مذهبی)(899/0)+(میزان استفاده از رسانه)(137/0)+083/1-= بعد رفتاری

(سرمایه اجتماعی)(228/0)+

جدول شماره (5): نتایج رگرسیون خطی چندگانه میزان استفاده از رسانه­ها،
هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی بر روی بعد رفتاری هوش­­ فرهنگی

مدل

ضرایب غیر استاندارد

ضرایب استاندارد

تی

Sig.

F

Sig

بی

انحراف استاندارد

بتا

 

عدد ثابت

083/1-

427/0

 

536/2-

012/0

69.328

00/0

میزان استفاده از رسانه

137/0

039/0

146/0

519/3

000/0

هویت مذهبی

899/0

065/0

590/0

796/13

000/0

R2

دوربین واتسون

سرمایه اجتماعی

228/0

069/0

140/0

285/3

001/0

359/0

442/0

 

پژوهش حاضر را درقالب 12 فرضیه درنظر گرفته­ایم وبرای اثبات یا رد فرضیه­ها از آزمون­های آماری ذیل استفاده شده است: الف) آزمون کولموگروف اسمیرنوف ب) ضریب همبستگی پیرسون ج) رگرسیون خطی چندگانه به همراه آزمون­های بررسی مناسب بودن مدل.

برای تجزیه و تحلیل داده­های پرسشنامه و جهت تائید یا رد فرضیه­ها از آمار استنباطی استفاده شده است. به همین منظور برای تعیین نرمال یا غیر­نرمال بودن داده­­ها از آزمون شاپیرو- ویلک و آزمون کولموگروف اسمیرنوف استفاده کردیم و از آن جا که سطح معنی­داری برای تمام متغیرها بیشتر از 05/0 می­باشد، پس با اطمینان 95% همه متغیرهای مورد بررسی از توزیع نرمال پیروی می­کنند. در نتیجه برای تائید یا رد فرضیه های تحقیق از ضریب همبستگی پیرسون استفاده کردیم.

- بین استفاده از رسانه­ها و عامل فراشناختی هوش­­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزادتبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج بدست آمده بین دومتغیر استفاده از رسانه­ها و عامل فراشناختی هوش­ فرهنگی همبستگی 42/0= rبا سطح معنی­داری­کمتر از 05/0 است نتیجه می­شود همبستگی بین دو متغیر معنی­دار می­باشد. یعنی هرچه میزان استفاده از رسانه­ها بیشتر شود عامل فراشناختی هوش­فرهنگی مثبت می­شود.

- بین استفاده از رسانه­ها و عامل شناختی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیراستفاده از رسانه­ها وعامل فراشناختی هوش­فرهنگی همبستگی 03/0-=r با سطح معنی­داری بیشتر از 05/0 است نتیجه می­شود همبستگی بین دو متغیر معنی­دار نمی­باشد.

- بین استفاده از رسانه­ها و عامل انگیزشی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر استفاده از رسانه­ها و عامل انگیزشی هوش­فرهنگی همبستگی 79/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر میزان استفاده از رسانه­ها و عامل انگیزشی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین استفاده از رسانه­ها و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر استفاده از رسانه­ها و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی همبستگی 175/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر میزان استفاده از رسانه­ها و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین هویت مذهبی و عامل فراشناختی هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر هویت مذهبی و عامل فراشناختی هوش ­فرهنگی همبستگی 313/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر هویت مذهبی و عامل فراشناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین هویت مذهبی و عامل شناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر هویت مذهبی و عامل شناختی هوش­ فرهنگی همبستگی 342/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر هویت مذهبی و عامل شناختی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین هویت مذهبی و عامل انگیزشی هوش فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریزرابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر هویت مذهبی و عامل انگیزشی هوش فرهنگی همبستگی 276/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر هویت مذهبی و عامل انگیزشی هوش فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین هویت مذهبی و عامل رفتاری هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر هویت مذهبی و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی همبستگی 565/0= rبا سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر هویت مذهبی و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین سرمایه اجتماعی و عامل فراشناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و عامل فراشناختی هوش­فرهنگی همبستگی 001/0-=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعی و عامل فراشناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز دارای رابطه­ای معکوس می­باشد. 

- بین سرمایه اجتماعی وعامل شناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزادتبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و عامل شناختی هوش ­فرهنگی همبستگی 331/0=r با سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعی و عامل شناختی هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم وجود دارد.

- بین سرمایه اجتماعی و عامل انگیزشی هوش­ فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و عامل انگیزشی هوش ­فرهنگی همبستگی 026/0-= rبا سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعی و عامل انگیزشی هوش فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز دارای رابطه­ای معکوس می­باشد.

- بین سرمایه اجتماعی وعامل رفتاری هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه وجود دارد.

طبق نتایج به دست آمده بین دو متغیر سرمایه اجتماعی و عامل رفتاری هوش ­فرهنگی همبستگی 003/0= rبا سطح معنی­داری وجود دارد. به عبارت دیگر سرمایه اجتماعی و عامل رفتاری هوش­فرهنگی دانشجویان دانشگاه آزاد تبریز رابطه مستقیم ضعیف وجود دارد.

 

جمع­بندی و نتیجه­گیری

نتایج مطالعه حاضر نشان دادکه همه ابعاد هوش­ فرهنگی به جز بعد شناختی بامیزان استفاده از رسانه رابطه مستقیم دارد، تمامی ابعاد آن با هویت مذهبی رابطه معنی­داری دارد و با سرمایه اجتماعی در بعد فراشناختی و شناختی رابطه مستقیم است. طبق نظر ارلی و انگ(2003)، دو چارچوب عمومی انگیزشی وجود داردکه برای درک بعد انگیزشی به کارمی­رود: خودکارآمدی[15] و خود انطباقی[16]. باندورا خود کارآمدی را به عنوان "باور به توانایی یک فرد برای سازماندهی و اجرای مجموعه اعمالی ­که برای دست­یابی به اهداف مشخصی مورد نیاز است "تعریف کرده است(چن، 2002: 381). پاتنام سرمایه اجتماعى را مجموعه­اى ازمفاهیمى مانند اعتماد، هنجارها وشبکه­ها مى­داندکه موجب ایجاد ارتباط و شارکت بهینه اعضاى یک اجتماع شده و درنهایت منافع متقابل آنان را تامین خواهدکرد .ازنظر وى اعتماد و ارتباط متقابل اعضا در شبکه، به عنوان منابعى هستندکه در کنش­هاى اعضاى جامعه موجود است. درتحقیق حاضرکه سرمایه اجتماعی با هوش­­فرهنگی سنجیده شده است رابطه خیلی­ضعیف یا تقریباً رابطه­ای وجود ندارد. فوکویاما با تکیه برمفهوم سرمایه اجتماعى تلاش­­دارد تا این نوع سرمایه را که بعداجتماعى دارد به وضعیت بخش فرهنگى جوامع­­مدرن متصل نماید .فوکویاما معتقداست هنجارهاى غیررسمى متقابل که بار ارزشى دارد تولید کننده سرمایه اجتماعى و به دنبال آن سرمایه اجتماعى  زاینده اعتماد وجامعه مدنى و بالاخره هماهنگى و انجام بهره­اى­که نصیب سیستم­هاى­کلان اجتماعى مى­شود. اومعتقد است، برخلاف سیاست­گذارى اقتصادى یاحتى سازماندهى نهادهاى اقتصادى، سرمایه­اجتماعى را نمى­توان به آسانى ازطریق دولت ایجاد کرد و یا به آن شکل بخشید در تحقیق حاضر که سرمایه اجتماعی با هوش فرهنگی سنجیده شده است رابطه خیلی ضعیف یا تقریباً رابطه­ای وجود ندارد و تنها با بعد شناختی هوش فرهنگی­که همان درک فرد ازتشابهات و تفاوت­های­فرهنگی است رابطه مثبت و معنی­­دار است. اریکسون تصور مى­کندکه بحران هویت مهم­ترین مسئله­اى است­که روان­شناسى معاصر با آن رو به روست.  براى این­که یک حس­هویت مناسب رخ دهد، شخص به حمایت افراد با اهمیتى مانند اعضاى خانواده، خویشاوندان، دوستان نزدیک و غیره نیازمند است و جامعه نقش مهمى  را در رشد مى­کند. در تحقیق حاضر طبق این نظریه هویت مذهبی فرد با تمامی ابعاد هوش فرهنگی رابطه­ مثبت و معنی­داری وجود دارد، یعنی هر قدر فرد از نظر هویت مذهبی بالا باشد به همان اندازه هوش فرهنگی بالایی دارد. فالى هوانگ در مطالعه خود اعتماد اجتماعى را کلید درک سرمایه اجتماعى و آن را مهم­ترین عنصر براى تبیین جوهره سرمایه­ ­اجتماعى نشان مى­دهد و اطلاعات بیشتر ارزیابى و حس­اعتماد مردم را بالا مى­برد .از جریان­هاى اطلاع رسانى توده­اى مى­توان به روزنامه­ها، رادیو و شبکه­هاى اجتماعى اشاره­کرد. تحقیق حاضر با این نظریه همسو و در راستای آن می­باشد. نظریه تزریقی که مصداق الگوی تاثیر مطلق محتوای رسانه­ای برنگرش و رفتار مخاطبان است. به عبارتی، نظریه تزریقی وسایل ارتباط­جمعی را دارای تاثیری مطلق، مستقیم و فوری بر مخاطب می­داند. رسانه­ها نه تنها به تغییر نگرش مردم بلکه به تغییر رفتار آن­ها نیز قادر هستند. در تحقیق حاضر مطابق این نظریه استفاده از رسانه­ها با هوش فرهنگی رابطه مستقیمی دارد یعنی با استفاده ازرسانه­ها تمامی ابعاد هوش ­فرهنگی در افراد به جز بعد شناختی رشد می­یابد، لذا باید میزان استفاده از رسانه­ها در جامعه افزایش یابد. نظریه یادگیری اجتماعی آلبرت باندورا (1986) است که به طور ویژه با ارتباط جمعی در ارتباط است. بر اساس این نظریه، انسان­ها بیشتر آن­ چه را که برای راهنمایی و عمل در زندگی نیاز دارند، صرفاً از تجربه و مشاهده مستقیم یاد نمی­گیرند، بلکه عمده آن­ها بطور غیر مستقیم و به ویژه ازطریق رسانه­های جمعی آموخته می­شود. خلاصه این­که، رسانه­های جمعی به خصوص رسانه­های تصویری، منبع اصلی یادگیری اجتماعی هستند. تحقیق حاضر با این نظریه همسو می­باشد چون افراد علاوه بر رسانه­ها می­توانند ازمشاهده رفتار دیگران مسائلی را یاد بگیرند که باعث افزایش یا کاهش هوش­فرهنگی آنان شود. انسان بااستفاده از هویت مذهبی و سرمایه اجتماعی که در خود، خانواده و جامعه دارد می­تواند در یادگیری او نقش داشته باشد و مارشال مک­ لوهان یکی از صاحب­نظران مطرح در ارتباطات معتقد است رسانه­ها مهم­ترین عنصر تجلی ارتباطات انسانی هستند، در هر گونه تعریفی­ که از آن­ها وجود دارد، یا خود فرهنگ هستند یا انتقال فرهنگ را بر عهده دارند. تمام رسانه­ها بنا بر ویژگی برخورداری از مخاطبین انبوه و امکان گسترش شبکه ارتباطی، استعداد جهانی ­شدن دارند. نتایج تحقیق ما علاوه برنظریات فوق با یافته­های تحقیقاتی­که درپیشینه تجربی ذکر شد(عسکری وزیری(1391)- یزدخواستی و همکاران(1390)- مظفر غفاری و لطفعلی­خانی(1392)- خواجه­نوری و همکاران(1393)- محمدرضا عباسی، سیدبهنام علوی­ مقدم(1393)- ون ­داین(2005)- اسکاردیبول و همکاران (2012)- کنت داولر(2003)- موساکوفیسکی و همکاران (2003)- ونداین، انگ و که(2007)- کرون(2007) کاملاً همسو می­باشد. مثلاً در پژوهشی از یزدخواستی و همکاران(1390) با موضوع رابطه تماس­های بین ­فرهنگی و هوش­­فرهنگی، نشان می­دهدکه تماس­های بین­­فرهنگی می­توانند به طور قابل ملاحظه­ای به افزایش هوش ­فرهنگی افراد و گروه­های اجتماعی چون دانشجویان منجر شود، بر این مبنا تماس­های مجازی که از طریق رسانه­های جمعی بین فرهنگ­های مختلف به وقوع می­پیوندد با احتمال بیشتری می­توانند نقش مخربی درهوش ­فرهنگی داشته باشند. رسانه­هایی­که با تمرکز بر خبرهایی که هر چند احتمالاً از ارزش خبری بالایی برخوردارند اما نشان دهنده واقعیت زندگی اجتماعی نیستند می­توانند درتضعیف هوش­ فرهنگی نقش بازی کند. درتحقیق ما نتایج به دست آمده با نتایج حاصله در این تحقیق مطابقت دارد چون میزان استفاده از رسانه­ها با تمامی ابعاد هوش­ ­فرهنگی به جز بعد شناختی آن رابطه مثبت و معنی­داری وجود دارد.

 

پیشنهادها

هر تحقیق علمی علاوه برانجام رسالت خود، ضرورتاً نیاز به ارائه طریق و پیشنهادها در مورد موضوع مطالعه و موارد مشابه است تا راهنما و چراغ راه دیگر افراد علاقمند که احتمالاً در آینده درآن راه قدم گذاشته و یا نتایج به دست آمده را استفاده نمایند. بر این اساس پیشنهادات ذیل ارائه می­گردد:

1. با توجه به یافته­های این تحقیق، سرمایه اجتماعی دانشجویان خیلی ضعیف می­باشد و سرمایه اجتماعی با همه ابعاد هوش­ فرهنگی رابطه­ای ندارد یا خیلی ضعیف است بنابراین باید این مورد تقویت گردد و تک تک ما در این امر مهم سهیم هستیم، امروزه این امرمسلم است که رسیدن به توسعه، تنها با وجود سرمایه اجتماعى شکل مى­گیرد .کشورهای جهان­­سوم جامعه­­­های درحال گذار با چالش­هایی روبرو هستند که این چالش­ها تغییرات و دگرگونی­هایى در جامعه ایجاد می­کند .در بسیارى از کشورهاى غربى مردم براى جزئى­ترین مسایل اشتراکى جامعه، گروه و انجمن تشکیل مى­دهند. اما در کشورهای جهان سوم کم بودن این ارتباطات و البته کارایى نامطلوب قابل توجه است. بنابراین مشارکت و تعامل در بین مردم به خصوص دانشجویان که نوعی سرمایه­های کشور هستند بیشتر شود تا جامعه رو­به رشد رود.

2. باتوجه به یافته­های این تحقیق، باید هوش­فرهنگی افراد جامعه بالاخص دانشجویان تقویت گردد. هوش فرهنگی مهم­ترین توان­مندی است که می­توان برای مواجهه مناسب با موقعیت­های چند فرهنگی به کار گرفت. هوش­­فرهنگی کمک می­کند با درک سریع و صحیح فرهنگ­های مختلف، رفتاری متناسب با هر یک از آن­ها بروز دهیم. انسان به طور ذاتی در تعامل با دیگران نیازهای خود را بر طرف ساخته و گذران امور می‌کند. اثرآن به حدی است­که بدون آن، زندگی لنگ می‌شود واین ارتباطی­نزدیک با سرمایه ‌اجتماعی دارد. از این ‌رو شناخت عوامل موثر در تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی با هوش فرهنگی رابطه مستقیمی دارد.

3. پیشنهاد می­گردد در آینده چنین تحقیقی دربین دانشجویان دانشگاه دولتی نیز انجام گیرد تا یافته­های این تحقیق با آن مقایسه شود و نقاط ضعف و قوت دانشجویان دانشگاه آزاد با دانشگاه دولتی مورد بررسی قرار گیرد.

 

منابع

اخترمحققی، م. (1385). سرمایه اجتماعی. نشر مولف.

امیرکافی، م. (1380). اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن. نمایه پژوهش، شماره18.

 اینکسن، د. (2003). هوش­ فرهنگی. ترجمه:  ن، میرسپاسی و دیگران. ناشر: انتشارات میثاق.

بیرو، آ. (1370). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه: ب، ساروخانی. تهران: کیهان.

فوکویاما، ف. (1379). پایاننظم-سرمایهاجتماعىوحفظآن. غ، توسلى. تهران: نشرجامعه ایرانیان.

حسین­پور اصل، م. (1388). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی کارکنان گمرک آذربایجان­غربی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.

خوشبخت، آ. (1390). تاثیر هوش فرهنگی بر اثر بخشی مدیران. مطالعه موردی شرکت گاز آذربایجان­غربی، پایان­نامه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد واحد تبریز.

رحیم­زاده، (1386).  http://imh blogfa.com.

سلیمان­پور اصل، م. (1389). مطالعه رابطه بین نظام ارزش­ها و میزان مشارکت اجتماعی دانشجویان دانشگاه پیام نور میاندوآب. فصلنامه زن و مطالعات خانواده. سال دوم، شماره 8. 

   

ساروخانی، ب. (1367). جامعه­شناسی وسایل ارتباط جمعی. تهران: انتشارات روزنامه اطلاعات.

ساروخانی، ب. (1378). درآمدی بر دایره­المعارف علوم اجتماعی. تهران: کیهان.

ساروخانی، ب. (1371). جامعه‌شناسی ارتباطات. تهران: انتشارات اطلاعات.

صادق­زاده، م. (1388). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و میزان رفاه اجتماعی شهروندان شهر میانه. پایان­نامه گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد تبریز.

صبوری، م. (1377). بنیاد نظریه­های اجتماعی. تهران: نشر نی. چاپ دوم.

عسکری­وزیری، ع. (1391). بررسی هوش فرهنگی، مؤلّفه‌ها و راهبردهای آن در سازمان با رویکرد اسلامی. سال دوم، شماره اول.

فیاضی، م؛ و دیگران. (1385). هوش ‌فرهنگی، نیاز مدیران در قرن تنوع. ماهنامه تدبیر. سال هفدهم، شماره 172.

قادری، م. (1387). www.wikipedia.org. 

کاوه، پ. (1388). هوش فرهنگی، رویارویی با تفاوت­ها.  عصر مدیریت. سال چهارم، شماره شانزدهم و هفدهم مهر 89.

کلمن، ج. (1377).بنیادهاىنظریهاجتماعى. ترجمه: م، صبورى.  تهران:  نشر نى.

مشبکی، ا؛ و دیگران. (1385). هوش فرهنگی اکسیر موفقیت مدیران در کلاس جهانی. چهارمین کنفرانس بین­المللی مدیریت. تهران.

مک­کویل، د. (1382). درآمدی بر نظریه ارتباط جمعی. ترجمه: پ، اجلالی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه.

هادی­زاده مقدم، ا؛ و دیگران. (1386). بررسیرابطهبینهوشفرهنگیواثربخشیگروهی. www.jobportal.ir.

یزدخواستی، گ؛ و دیگران. (1390). رابطه تماس­های بین فرهنگی و هوش فرهنگی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی. دوره چهارم، شماره 2.

Ang,  S. Dyne; L. V. (2007).  Inc Conceptualization  of  cultural Intelligence, In  Soon  Ang. New york: M. E. Sharpe.

Chen, Gilad; et al. (2002). Simultaneous Examination of the Antecedents and Consequences of Efficacy Beliefs at Multiple Levels of Analysis. Human performance, 15 (4). P.p: 381-409.

Crown, K. A. (2007). The Relationshipe  Among  social Intelligence, Emotional Intelligence, Cultural  Intelligence and  Cultural  Exposure. Dissertation  For the degree  of  doctor of philosophy.

Dowler, K. (2003). Media consumption and public attitudes toward crime and justice: the relationship between fear of crime, punitive attitudes, and perceived police effectiveness, Department of Criminal Justice California State University at Bakersfield. Journal of Criminal Justice and Popular Culture. 10 (2). P.p: 109-126.

Early, C., Mosakowski, E. (2004). Cultural intelligence. Harvard Business Review, P.p: 139-146.

Early, P. C., Ang, S. (2003). Cultural intelligence: Individual interactions. Stanford, C A.

Escardı´bul, Josep- Oriol & Mora, Toni & Villarroya, Anna. (2012). Peer effects on youth screen media consumption in Catalonia (Spain). J Cult Econ- Fries, Patrick.

Tan, J. S. (2004). Developing cultural intelligence at work. stanford, CA: Stanford University Press.

Van Dyne, Lin- Ang, Soon. (2005). Cultural Intelligence: An Essential Capability for Individuals in Contemporary Organizations. Global Edge. Msu. Edu.



1. دانشجوی کارشناسی ارشد علوم ارتباطات.                                                      E- mail: faribabarry@yahoo.com

                2. دانشیار جامعه­شناسی دانشگاه تبریز، گروه علوم اجتماعی؛ تبریز- ایران.E- mail: m.abbaszadeh2014@gmail.com           

 

 

1. Multiple Intelligences Theory

2. Gardner, H.

1. Tan (2004)

1. Goleman

2. Van Dyne & Koh

  1. Openness

1. Social Capital

1. Glean loury

1. Kenneth Dowler

1. Early & Ang

2. Ang & et.al.

  1. Earley & Mosakowfski; 2004

1. Self- efficacy

2. Self consistency

اخترمحققی، م. (1385). سرمایه اجتماعی. نشر مولف.

امیرکافی، م. (1380). اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن. نمایه پژوهش، شماره18.

 اینکسن، د. (2003). هوش­ فرهنگی. ترجمه:  ن، میرسپاسی و دیگران. ناشر: انتشارات میثاق.

بیرو، آ. (1370). فرهنگ علوم اجتماعی. ترجمه: ب، ساروخانی. تهران: کیهان.

فوکویاما، ف. (1379). پایاننظم-سرمایهاجتماعىوحفظآن. غ، توسلى. تهران: نشرجامعه ایرانیان.

حسین­پور اصل، م. (1388). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و رضایت شغلی کارکنان گمرک آذربایجان­غربی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.

خوشبخت، آ. (1390). تاثیر هوش فرهنگی بر اثر بخشی مدیران. مطالعه موردی شرکت گاز آذربایجان­غربی، پایان­نامه مدیریت صنعتی، دانشگاه آزاد واحد تبریز.

رحیم­زاده، (1386).  http://imh blogfa.com.

سلیمان­پور اصل، م. (1389). مطالعه رابطه بین نظام ارزش­ها و میزان مشارکت اجتماعی دانشجویان دانشگاه پیام نور میاندوآب. فصلنامه زن و مطالعات خانواده. سال دوم، شماره 8. 

   

ساروخانی، ب. (1367). جامعه­شناسی وسایل ارتباط جمعی. تهران: انتشارات روزنامه اطلاعات.

ساروخانی، ب. (1378). درآمدی بر دایره­المعارف علوم اجتماعی. تهران: کیهان.

ساروخانی، ب. (1371). جامعه‌شناسی ارتباطات. تهران: انتشارات اطلاعات.

صادق­زاده، م. (1388). بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و میزان رفاه اجتماعی شهروندان شهر میانه. پایان­نامه گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد تبریز.

صبوری، م. (1377). بنیاد نظریه­های اجتماعی. تهران: نشر نی. چاپ دوم.

عسکری­وزیری، ع. (1391). بررسی هوش فرهنگی، مؤلّفه‌ها و راهبردهای آن در سازمان با رویکرد اسلامی. سال دوم، شماره اول.

فیاضی، م؛ و دیگران. (1385). هوش ‌فرهنگی، نیاز مدیران در قرن تنوع. ماهنامه تدبیر. سال هفدهم، شماره 172.

قادری، م. (1387). www.wikipedia.org. 

کاوه، پ. (1388). هوش فرهنگی، رویارویی با تفاوت­ها.  عصر مدیریت. سال چهارم، شماره شانزدهم و هفدهم مهر 89.

کلمن، ج. (1377).بنیادهاىنظریهاجتماعى. ترجمه: م، صبورى.  تهران:  نشر نى.

مشبکی، ا؛ و دیگران. (1385). هوش فرهنگی اکسیر موفقیت مدیران در کلاس جهانی. چهارمین کنفرانس بین­المللی مدیریت. تهران.

مک­کویل، د. (1382). درآمدی بر نظریه ارتباط جمعی. ترجمه: پ، اجلالی. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه.

هادی­زاده مقدم، ا؛ و دیگران. (1386). بررسیرابطهبینهوشفرهنگیواثربخشیگروهی. www.jobportal.ir.

یزدخواستی، گ؛ و دیگران. (1390). رابطه تماس­های بین فرهنگی و هوش فرهنگی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی. دوره چهارم، شماره 2.

Ang,  S. Dyne; L. V. (2007).  Inc Conceptualization  of  cultural Intelligence, In  Soon  Ang. New york: M. E. Sharpe.

Chen, Gilad; et al. (2002). Simultaneous Examination of the Antecedents and Consequences of Efficacy Beliefs at Multiple Levels of Analysis. Human performance, 15 (4). P.p: 381-409.

Crown, K. A. (2007). The Relationshipe  Among  social Intelligence, Emotional Intelligence, Cultural  Intelligence and  Cultural  Exposure. Dissertation  For the degree  of  doctor of philosophy.

Dowler, K. (2003). Media consumption and public attitudes toward crime and justice: the relationship between fear of crime, punitive attitudes, and perceived police effectiveness, Department of Criminal Justice California State University at Bakersfield. Journal of Criminal Justice and Popular Culture. 10 (2). P.p: 109-126.

Early, C., Mosakowski, E. (2004). Cultural intelligence. Harvard Business Review, P.p: 139-146.

Early, P. C., Ang, S. (2003). Cultural intelligence: Individual interactions. Stanford, C A.

Escardı´bul, Josep- Oriol & Mora, Toni & Villarroya, Anna. (2012). Peer effects on youth screen media consumption in Catalonia (Spain). J Cult Econ- Fries, Patrick.

Tan, J. S. (2004). Developing cultural intelligence at work. stanford, CA: Stanford University Press.

Van Dyne, Lin- Ang, Soon. (2005). Cultural Intelligence: An Essential Capability for Individuals in Contemporary Organizations. Global Edge. M